Optymalna gęstość siewu pszenżyta ozimego w skrócie
Optymalna gęstość siewu pszenżyta ozimego wynosi od 250 do 400 kiełkujących nasion na metr kwadratowy. Przekłada się to zazwyczaj na normę wysiewu w granicach od 130 do 200 kilogramów nasion na hektar. Dokładna wartość zależy od parametrów materiału siewnego, terminu siewu oraz warunków glebowych.
Wczesny siew na dobrych stanowiskach wymaga obsady 250–300 nasion na metr kwadratowy ze względu na silne krzewienie jesienne. W terminie optymalnym wysiewa się 300–350 nasion, natomiast przy siewie opóźnionym normę należy zwiększyć do 350–400 nasion na metr kwadratowy, aby zrekompensować słabsze rozkrzewienie roślin przed zimą.
Ostateczna masa ziarna do siewu zależy również od masy tysiąca nasion oraz czystości i zdolności kiełkowania danej partii. Zastosowanie precyzyjnego wzoru matematycznego zapobiega błędnemu szacowaniu normy i pozwala na uzyskanie wyrównanego łanu o optymalnym zagęszczeniu kłosów w okresie zbioru.
Czym jest obsada roślin na metr kwadratowy i dlaczego jest kluczowa
Obsada roślin oznacza liczbę wschodzących ziarniaków lub dojrzałych kłosów na powierzchni jednego metra kwadratowego. Wskaźnik ten decyduje o strukturze plonu, wpływa na dostęp światła, wody oraz składników pokarmowych w glebie. Prawidłowo ustalona obsada umożliwia uzyskanie optymalnej liczby kłosów z jednostki powierzchni bez wywoływania konkurencji wewnątrzgatunkowej.
Plon pszenżyta ozimego jest wypadkową trzech podstawowych składowych: liczby kłosów na metrze kwadratowym, liczby ziarniaków w kłosie oraz masy tysiąca nasion. Zachowanie równowagi między tymi elementami zapobiega wyleganiu łanu oraz zmniejsza ryzyko rozwoju chorób grzybowych. Zoptymalizowana obsada początkowa stanowi fundament pod optymalny rozwój architektury łanu.
- Obsada roślin po wschodach: od 250 do 380 sztuk na metr kwadratowy.
- Docelowa obsada kłosów przed zbiorem: od 500 do 700 sztuk na metr kwadratowy.
- Współczynnik krzewienia produktywnego: średnio od 1,5 do 2,2 kłosa z jednej rośliny.
Przekroczenie zalecanych wartości prowadzi do nadmiernego zagęszczenia, co osłabia pędy główne i redukuje masę ziarna. Z kolei zbyt rzadki siew stwarza ryzyko niepełnego wykorzystania potencjału produktywnego pola oraz zwiększa zachwaszczenie. Dlatego dokładne określenie liczby obsady na metr kwadratowy jest najważniejszą decyzją na początku uprawy.
Jak obliczyć dokładną normę wysiewu pszenżyta ozimego
Określenie normy wysiewu w kilogramach na hektar wymaga zastosowania ścisłego wzoru matematycznego. Samodzielne szacowanie masy nasion bez uwzględnienia ich parametrów fizycznych prowadzi do poważnych błędów w zagęszczeniu pola. Wzór uwzględnia planowaną obsadę nasion, masę tysiąca nasion oraz czystość i zdolność kiełkowania materiału siewnego.
Wzór na obliczenie masy wysiewu wygląda następująco: norma wysiewu równa się iloczynowi planowanej obsady w nasionach na metr kwadratowy oraz masy tysiąca nasion w gramach, podzielonemu przez wartość użytkową nasion wyrażoną w procentach. Wartość użytkową oblicza się mnożąc zdolność kiełkowania przez czystość ziarna i dzieląc wynik przez sto.
- Planowana obsada nasion na metr kwadratowy wynikająca z terminu i jakości gleby.
- Masa tysiąca nasion podana na etykiecie kwalifikowanego materiału siewnego.
- Zdolność kiełkowania wyrażona w procentach określająca żywotność ziarna.
- Czystość materiału siewnego charakteryzująca brak zanieczyszczeń organicznych.
Wykonanie tego prostego przeliczenia przed każdym siewem gwarantuje, że do gleby trafi dokładnie taka liczba ziarniaków, jaka jest potrzebna w danych warunkach. Pozwala to uniknąć niepotrzebnych wydatków na nadmiar ziarna oraz zabezpiecza uprawę przed uzyskaniem zbyt rzadkiego zasiewu.
Wpływ masy tysiąca nasion na wagową normę wysiewu
Masa tysiąca nasion, określana skrótem MTN, jest jednym z najważniejszych parametrów fizycznych materiału siewnego. Wartość ta dla pszenżyta ozimego waha się w szerokim przedziale od 35 do 55 gramów. Różnica ta wywiera bezpośredni wpływ na wagową ilość ziarna, jaką należy wysiać na powierzchni jednego hektara.
Przy jednakowej planowanej obsadzie 300 nasion na metr kwadratowy, ziarno o masie tysiąca nasion wynoszącej 40 gramów wymaga wysiewu 120 kilogramów na hektar. W przypadku ziarna grubszego o masie tysiąca nasion równej 50 gramów, norma wagowa wzrasta do 150 kilogramów na hektar przy zachowaniu identycznej liczby wysianych nasion.
Wysiewanie ziarna bez wcześniejszego sprawdzenia MTN często kończy się popełnieniem błędu. Drobne ziarno wysiane w standardowej ilości kg/ha da zbyt gęsty łan, natomiast grube ziarno przy tej samej masie spowoduje znaczne przerzedzenie wschodów. Z tego powodu parametr MTN odgrywa kluczową rolę w agrotechnice.
Znaczenie zdolności kiełkowania oraz czystości materiału siewnego
Zdolność kiełkowania określa procentowy udział nasion, które tworzą prawidłowe kiełki w optymalnych warunkach laboratoryjnych. Kwalifikowany materiał siewny pszenżyta ozimego powinien charakteryzować się zdolnością kiełkowania na poziomie co najmniej 85 procent. Niższy wskaźnik wymusza zwiększenie masy wysiewanego ziarna w celu uzyskania zakładanej obsady roślin.
Czystość materiału siewnego informuje o braku połamanych ziarniaków, nasion chwastów oraz zanieczyszczeń mineralnych. Połączenie wysokiej zdolności kiełkowania i czystości daje wartość użytkową nasion. Jeśli wartość użytkowa wynosi 80 procent, to do gleby trzeba wprowadzić o jedną piątą więcej ziarna, aby osiągnąć docelowe zagęszczenie wschodzących roślin.
- Uszkodzenia mechaniczne ziarna powstałe podczas omłotu lub czyszczenia.
- Porażenie nasion przez grzyby chorobotwórcze zmniejszające wigor siewek.
- Obecność połamanych i drobnych ziarniaków niezdolnych do prawidłowego kiełkowania.
- Zbyt wysoka wilgotność ziarna podczas przechowywania obniżająca żywotność.
Używanie własnego ziarna ze zbioru bez wykonania badań laboratoryjnych niesie duże ryzyko. Ziarno niekwalifikowane często posiada niższą energię kiełkowania oraz jest porażone przez patogeny odnasienne. Powoduje to powstawanie luk w łanie oraz wymusza zwiększenie normy wysiewu w celu kompensacji strat wschodów.
Optymalne terminy siewu pszenżyta ozimego a gęstość wysiewu
Termin siewu pszenżyta ozimego jest ściśle powiązany z rejonem klimatycznym Polski oraz przebiegiem pogody w danym okresie. Najwcześniejsze siewy rozpoczynają się w rejonach północno-wschodnich, natomiast najpóźniejsze w Polsce południowo-zachodniej. Zmiana terminu siewu wymusza modyfikację normy wysiewu ze względu na zmienny czas przeznaczony na jesienny rozwój.
Prawidłowo dobrany termin siewu umożliwia roślinom wykształcenie od 2 do 4 pędów bocznych przed nadejściem zimowych mrozów. Siew w terminie optymalnym pozwala na zastosowanie standardowej obsady wynoszącej od 300 do 350 kiełkujących nasion na metr kwadratowy. Zapewnia to pełny rozwój systemu korzeniowego i optymalną odporność na wymarzanie.
- Rejony północno-wschodnie oraz teren podgórski: od 15 do 25 września.
- Centralna Polska oraz dzielnice wschodnie: od 20 do 30 września.
- Zachodnie i południowo-zachodnie krańce kraju: od 25 września do 5 października.
Zbyt wczesny siew pszenżyta ozimego sprzyja nadmiernemu wyrośnięciu roślin przed zimą, co zwiększa ich wrażliwość na mróz i rozwój pleśni śniegowej. W przypadku siewów wczesnych zaleca się redukcję obsady nasion o około 10 procent, co zapobiega zbyt gęstemu rozkrzewieniu i wyciąganiu się pędów głównych.
Jak zmieniać gęstość siewu przy opóźnionym terminie siewu
Opóźnienie terminu siewu pszenżyta ozimego skraca czas przeznaczony na jesienną wegetację i ogranicza zdolność roślin do krzewienia. W sytuacjach, gdy siew następuje po optymalnym oknie agrotechnicznym, konieczne jest zwiększenie obsady nasion od 10 do 20 procent. Ma to na celu zrekompensowanie braku pędów bocznych większą liczbą roślin głównych.
Siewy opóźnione wykonuje się zazwyczaj po późno schodzących przedplonach, takich jak kukurydza na ziarno czy buraki cukrowe. W takich warunkach zaleca się siew na poziomie 350–400 nasion na metr kwadratowy. Przy wyjątkowo późnych siewach listopadowych norma może wynosić nawet 420 nasion na metr kwadratowy.
Rośliny z późnych siewów wchodzą w okres zimowy w fazie szpilkowania lub zaledwie jednego do dwóch liści. Ze względu na brak pędów bocznych plon wiosenny budowany jest wyłącznie na pędzie głównym. Wyższa obsada nasion pozwala utrzymać odpowiednie zagęszczenie kłosów na metrze kwadratowym w momencie zbioru.
Dostosowanie gęstości siewu do klasy bonitacyjnej gleby
Pszenżyto ozime posiada mniejsze wymagania glebowe niż pszenica, jednak jakość stanowiska wpływa na wskaźnik krzewienia i przeżywalność roślin. Na glebach żyznych, kompleksu pszennego lub dobrego żytniego, rośliny tworzą rozbudowany system korzeniowy i silniej się krzewią. Pozwala to na nieznaczne obniżenie normy wysiewu bez ryzyka spadku plonu.
Na stanowiskach lżejszych, zaliczanych do słabszych klas bonitacyjnych, przeżywalność siewek w okresie zimowym bywa niższa z powodu suszy lub przemarzania. Gleby piaszczyste wymagają zwiększenia obsady nasion o około 10 procent w stosunku do normy podstawowej. Zapobiega to nadmiernemu przerzedzeniu łanu w okresie wiosennego ruszenia wegetacji.
- Gleby zwięzłe i żyzne: obniżenie obsady o 5 do 10 procent od normy bazowej.
- Gleby średnie, uregulowane: stosowanie standardowej przeliczonej normy siewu.
- Gleby lekkie, podatne na susze: zwiększenie obsady o 10 procent.
Istotnym elementem jest także odczyn gleby pH, który na stanowiskach słabych często bywa zbyt niski dla optymalnego pobierania składników pokarmowych. Zakwaszona gleba osłabia wigor siewek i ogranicza ich zdolność do krzewienia, co również stanowi przesłankę do lekkiego zwiększenia liczby wysiewanych nasion na hektar.
Krzewienie fizjologiczne pszenżyta a zagęszczenie łanu
Krzewienie jest naturalną właściwością fizjologiczną traw uprawnych, polegającą na wytwarzaniu pędów bocznych z węzła krzewienia. Pszenżyto ozime charakteryzuje się wysokim potencjałem krzewienia, osiąganym głównie w okresie jesiennym. Stopień rozkrzewienia zależy od gęstości siewu, temperatury, dostępności azotu oraz wilgotności podłoża w okresie jesieni.
Zbyt duże zagęszczenie siewu hamuje proces wykształcania pędów bocznych poprzez odcinanie dostępu światła do dolnych części rośliny. W gęstym łanie roślina wykształca zazwyczaj tylko pęd główny, który jest cieńszy i bardziej podatny na wyleganie. Utrzymanie właściwej przestrzeni życiowej stymuluje rozwój silnych, produktywnych pędów drugorzędnych.
Należy pamiętać, że tylko pędy wykształcone jesienią tworzą pełnowartościowe kłosy o wysokiej masie ziarna. Krzewienie wiosenne jest znacznie słabsze i wykształca pędy płonne lub kłosy drobne o niskim potencjale plonowania. Dlatego dopasowanie gęstości siewu ma kluczowe znaczenie dla wywołania prawidłowego krzewienia jesiennego.
Wpływ odmiany pszenżyta ozimego na wymaganą obsadę
Odmiany pszenżyta ozimego różnią się między sobą potencjałem plonowania, cechami morfologicznymi oraz zdolnością do krzewienia. Odmiany wykazujące silny wigor początkowy i obfite krzewienie jesienne wymagają rzadszego siewu. Z kolei odmiany o sztywnym źdźble i słabszej zdolności krzewienia potrzebują większej obsady nasion na metrze.
Przed zakupem materiału siewnego należy zapoznać się z zaleceniami hodowcy dotyczącymi konkretnej odmiany. Hodowcy precyzują docelową obsadę w zależności od typu wzrostu rośliny oraz jej właściwości osypywania ziarna. Stosowanie się do wytycznych hodowlanych minimalizuje ryzyko błędów produkcyjnych w początkowym etapie uprawy pszenżyta.
- Odmiany tradycyjne wysokie: zalecana niższa obsada ze względu na ryzyko wylegania.
- Odmiany półkarłowe: wyższa odporność na wyleganie pozwala na gęstszy siew.
- Odmiany o silnym krzewieniu: redukcja normy wysiewu o 10 do 15 procent.
Odmiany pszenżyta o pokroju wzniesionym inaczej przepuszczają światło w głąb łanu niż odmiany o liściach wzniesionych wcześnie rozłożystych. Odpowiedni dobór obsady dla danej kreacji hodowlanej pozwala optymalnie wykorzystać jej właściwości genetyczne oraz uzyskać wysoki plon ziarna o doskonałych parametrach jakościowych.
Głębokość i rozstawa rzędów przy siewie pszenżyta ozimego
Głębokość umieszczenia nasion w glebie wpływa bezpośrednio na dynamikę wschodów i energię kiełkowania siewek. Optymalna głębokość siewu pszenżyta ozimego wynosi od 2 do 4 centymetrów. Na glebach zwięzłych nasiona sieje się płyciej, natomiast na stanowiskach lekkich i piaszczystych umieszcza się je głębiej w poszukiwaniu wilgoci.
Rozstawa rzędów w siewie konwencjonalnym wynosi zazwyczaj od 10 do 15 centymetrów. Zapewnia to równomierny rozkład przestrzenny roślin na powierzchni pola. Zbyt szeroka rozstawa rzędów ogranicza optymalne wykorzystanie przestrzeni i sprzyja rozwojowi chwastów w wolnych międzyrzędziach przed całkowitym zwarciem łanu wiosną.
Zbyt głęboki siew, przekraczający 5 centymetrów, powoduje marnowanie energii ziarniaka na przebicie warstwy gleby. Siewki stają się osłabione, a węzeł krzewienia zawiązuje się zbyt głęboko, co opóźnia i osłabia proces krzewienia. Płytki siew sprzyja natychmiastowym i wyrównanym wschodom całej plantacji.
Skutki zbyt gęstego siewu pszenżyta ozimego
Przezagęszczenie łanu jest powszechnym błędem agrotechnicznym wynikającym z nieuzasadnionego lęku przed słabymi wschodami. Nadmierna liczba roślin na metrze kwadratowym wywołuje ostrą konkurencję o wodę, składniki pokarmowe oraz światło słoneczne. W konsekwencji rośliny stają się wiotkie, wybiegnięte i tworzą płytszy system korzeniowy.
Zbyt gęsty siew drastycznie zwiększa ryzyko wylegania łanu podczas letnich burz i opadów deszczu. Ponadto w gęstym łanie panuje mikroklimat sprzyjający rozwojowi groźnych chorób grzybowych, takich jak mączniak prawdziwy czy fuzarioza kłosów. Ostateczny plon ziarna z nadmiernie zagęszczonego pola jest niższy i gorszej jakości.
- Drastyczny spadek masy tysiąca nasion i wykształcenie drobnego ziarna.
- Wzrost podatności na wyleganie korzeniowe oraz źdźbłowe w okresie dojrzewania.
- Nasilenie presji chorób grzybowych w dolnych partiach zagęszczonego łanu.
- Wyższe koszty zakupu zbędnego materiału siewnego na każdy hektar.
W przezagęszczonym łanie dochodzi również do zjawiska samorzutnego redukowania pędów przez rośliny. Proces ten pochłania ogromne nakłady energii i składników odżywczych, które mogłyby zostać przeznaczone na budowanie masy ziarniaków w kłosie głównym, co przekłada się na stratę finansową rolnika.
Zagrożenia wynikające ze zbyt rzadkiego siewu pszenżyta
Zbyt rzadki siew pszenżyta ozimego uniemożliwia pełne wykorzystanie potencjału plonotwórczego stanowiska glebowego. Mała liczba roślin na metrze kwadratowym prowadzi do powstania wolnych przestrzeni, które są szybko opanowywane przez chwasty. Wygospodarowanie właściwej obsady kłosów staje się wówczas niemożliwe nawet przy intensywnym krzewieniu.
Rośliny w rzadkim łanie tworzą liczne pędy boczne, które dojrzewają nierównomiernie w stosunku do pędu głównego. Utrudnia to wyznaczenie optymalnego terminu zbioru i prowadzi do strat ziarna podczas omłotu. Dodatkowo opóźnione zwarcie łanu zwiększa parowanie wody z gleby w okresach wiosennej suszy.
Rzadki zasiew sprzyja również powstawaniu tzw. kłosów wtórnych, które w momencie zbioru są zielone i mają wysoką wilgotność. Obniża to ogólną jakość zebranego plonu, utrudnia suszenie oraz zwiększa ryzyko porażenia ziarna przez grzyby mikroskopijne podczas późniejszego przechowywania w magazynie.
Przygotowanie gleby do siewu a wskaźnik wschodów pola
Wskaźnik wschodów pola określa, jaki procent wysianych żywych nasion przekształca się w prawidłowo rozwinięte siewki. Wartość tego wskaźnika zależy w głównej mierze od staranności doprawienia gleby przed siewem. Starannie wyrównana, osiadła i właściwie zagęszczona gleba gwarantuje podciąganie wody i szybkie kiełkowanie.
Obecność grud glebowych, resztek pożniwnych oraz zbyt spulchnione podłoże obniżają wskaźnik wschodów pola nawet o 15–20 procent. W takich warunkach należy skorygować normę wysiewu, zwiększając liczbę nasion. Siew w dobrze skonsolidowaną glebę umożliwia precyzyjne umieszczenie ziarna na stałej głębokości.
- Utrzymanie struktury gruzełkowatej zapobiegającej powstawaniu skorupy glebowej.
- Właściwe zawałowanie pola po siewie na glebach lekkich i piaszczystych.
- Równomierne rozdrobnienie i wymieszanie resztek przedplonowych z glebą.
Nieodpowiednie przygotowanie roli zmusza rolnika do podnoszenia normy wysiewu w celu kompensacji spodziewanych strat. Poprawa technologii uprawy roli pozwala na obniżenie normy siewu przy jednoczesnym zachowaniu wyrównanych i gęstych wschodów na całej powierzchni uprawnej.
Nawożenie i ochrona roślin w zależności od zagęszczenia łanu
Gęstość siewu determinująca strukturę łanu wymusza dostosowanie strategii nawożenia azotowego. W łanach rzadkich pierwsze wiosenne nawożenie azotem powinno być zastosowane wcześnie i w wyższej dawce. Działanie to ma na celu pobudzenie dodatkowego krzewienia wiosennego i zwiększenie liczby pędów produktywnych.
W przypadku łanów gęstych startowa dawka azotu musi zostać skorygowana w dół, aby zapobiec nadmiernej redukcji pędów i wyciąganiu się źdźbeł. W gęstych zasiewach kluczową rolę odgrywa również wczesne zastosowanie regulatorów wzrostu oraz zabiegów fungicydowych. Zapobiega to łamaniu się słomy i niszczeniu liści przez patogeny.
Właściwa synchronizacja gęstości siewu z dawkowaniem azotu minimalizuje ryzyko wylegania i pozwala uzyskać optymalną masę tysiąca nasion. Przemyślana strategia ochrony roślin zabezpiecza potencjał plonotwórczy zarówno w zasiewach o podwyższonej, jak i zredukowanej obsadzie początkowej.
Siew pszenżyta ozimego w warunkach suszy glebowej
Brak opadów atmosferycznych w okresie siewów jesiennych stanowi poważne wyzwanie agrotechniczne. Susza glebowa opóźnia kiełkowanie nasion i prowadzi do nierównomiernych, rozciągniętych w czasie wschodów. W warunkach deficytu wody wierzchnia warstwa gleby szybko wysycha, co uderza w kiełkujące ziarniaki.
W warunkach przedłużającej się suszy zaleca się nieznaczne zwiększenie gęstości siewu o 5–10 procent oraz głębsze umieszczenie nasion. Należy jednak pamiętać, że zbyt głęboki siew osłabia energię kiełkowania siewek. Pomocnym zabiegiem jest wałowanie pola wałem Cambridge bezpośrednio po siewie w celu poprawy podciągania kapilarnego wody.
- Precyzyjne zagęszczenie gleby przed siewem agregatem uprawowym.
- Zwiększenie głębokości siewu do około 3,5 do 4 centymetrów.
- Niemal natychmiastowe wałowanie posiewne dla poprawy retencji wody.
Siew w suchą glebę wymaga rezygnacji ze zbyt intensywnego doprawiania pola, które dodatkowo potęguje parowanie wilgoci z głębszych warstw. Zachowanie umiarkowanej struktury gruzełkowatej chroni glebę przed przesychaniem i ułatwia szybkie kiełkowanie nasion po wystąpieniu pierwszych opadów.
Metody kontroli obsady roślin po wschodach
Ocena obsady roślin po zakończeniu wschodów pozwala na weryfikację poprawności wykonanego siewu oraz prognozowanie dalszych zabiegów agrotechnicznych. Pomiary wykonuje się w fazie od 2 do 3 liści, wykorzystując ramkę pomiarową lub mierząc odcinki rzędów. Rzetelna kontrola pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych błędów.
Do przeprowadzenia pomiaru stosuje się ramkę o powierzchni 0,25 metra kwadratowego, którą rzuca się losowo w kilku miejscach pola. Liczba zliczonych roślin wewnątrz ramki pomnożona przez cztery daje obsadę na metr kwadratowy. Alternatywną metodą jest zliczenie siewek na długości jednego metra bieżącego rzędu i przeliczenie wartości.
Wykonanie kontroli wschodów dostarcza cennych informacji o faktycznym wskaźniku wschodów pola w danych warunkach. Wiedza ta pozwala na ewentualną korektę wiosennego nawożenia azotowego lub podjęcie decyzji o doborze odpowiednich regulatorów wzrostu dla zoptymalizowania dalszego rozwoju uprawy.
Podsumowanie i najważniejsze zasady ustalania normy siewu
Ustalenie prawidłowej gęstości siewu pszenżyta ozimego jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o sukcesie uprawy i wysokości uzyskanego plonu. Indywidualne podejście do każdego pola, oparte na obliczeniach matematycznych, eliminuje ryzyko błędów. Prawidłowa obsada nasion pozwala na optymalne wykorzystanie zasobów glebowych i klimatycznych.
Przestrzeganie zasad wyznaczania normy wysiewu zapobiega stratom finansowym wynikającym z niepotrzebnego zużycia materiału siewnego lub obniżenia jakości ziarna. Każda decyzja o gęstości siewu powinna uwzględniać termin zabiegu, właściwości gleby, parametr MTN oraz zdolność kiełkowania. Staranna agrotechnika na etapie siewu przekłada się na stabilność łanu.
- Każdorazowe przeliczanie normy wysiewu ze wzoru na podstawie etykiety siewnej.
- Elastyczne dostosowywanie obsady do terminu siewu i panujących warunków pogodowych.
- Dbałość o staranne doprawienie gleby i precyzyjną głębokość umieszczania nasion.
Przemyślany siew pszenżyta ozimego to inwestycja, która procentuje na każdym kolejnym etapie wegetacji glebowej. Prawidłowo zagęszczony łan jest bardziej odporny na stresy środowiskowe, choroby oraz niekorzystne warunki pogodowe, co ostatecznie gwarantuje wysoką opłacalność produkcji rolniczej.