Odpowiedź w pigułce: jak najszybciej rozmnożyć lawendę w ogrodzie
Najskuteczniejszym i najszybszym sposobem na rozmnożenie lawendy jest pobranie sadzonek półzdrewniałych w drugiej połowie lata, od końca lipca do września. Proces ten polega na odcięciu zdrowych pędów o długości od ośmiu do dziesięciu centymetrów, usunięciu dolnych liści oraz zanurzeniu podstawy w ukorzeniaczu. Sadzonki umieszcza się w lekkim podłożu złożonym z torfu i piasku, utrzymując stałą wilgotność.
Alternatywne techniki obejmują wiosenne sadzonki zielne, jesienne odkłady poziome oraz rozmnażanie z nasion wymagających wcześniejszej stratyfikacji. Wybór metody zależy od dostępnego materiału i pory roku. Pozyskiwanie sadzonek vegetatywnych gwarantuje dokładne powtórzenie cech rośliny macierzystej, w tym intensywności zapachu oraz barwy kwiatów. Wysiew z nasion daje natomiast większą zmienność genetyczną oraz wymaga znacznie więcej czasu.
- Sadzonki półzdrewniałe pozyskiwane od lipca do września zapewniają najwyższy procent ukorzenienia.
- Odkłady poziome to najmniej inwazyjna metoda pozwalająca uzyskać silne rośliny bez ryzyka strat.
- Wysiew nasion wymaga minimum sześciu tygodni schładzania w lodówce w celu przerwania spoczynku.
- Podział dojrzałych kęp wykonuje się wyłącznie na wiosnę u zdrowych i silnie rozrośniętych egzemplarzy.
Klucz do sukcesu stanowi zapewnienie sadzonkom odpowiednich warunków mikroklimatycznych, szczególnie wysokiej wilgotności powietrza przy jednoczesnej dbałości o dobrą drenażowość podłoża. Lawenda jest rośliną wrażliwą na nadmiar wody wokół systemu korzeniowego, co sprzyja rozwojowi chorób grzybowych. Stosowanie sterylnych narzędzi oraz właściwej mieszanki glebowej zapobiega gniciu tkanek i znacząco zwiększa szanse na wyhodowanie nowych krzewów.
Biologia lawendy i jej wpływ na sukces rozmnażania
Lawenda należy do rodziny jasnotowatych i charakteryzuje się drewniejącymi pędami o stałym przyroście rocznym. Anatomiczna budowa krzewinki wymusza zastosowanie specyficznych technik rozmnażania. Tkanki przewodzące w starych pędach tracą zdolność do szybkiej regeneracji, dlatego do produkcji sadzonek wybiera się młode przyrosty z bieżącego sezonu. Zrozumienie budowy rośliny ułatwia wybór odpowiedniego pędu i poprawia dynamikę tworzenia korzeni.
Zdolności regeneracyjne lawendy są ściśle powiązane z obecnością komórek merystematycznych występujących w węzłach pędowych oraz pod korą. W tych miejscach dochodzi do intensywnych podziałów komórkowych i wykształcania się zawiązków korzeniowych. Odpowiednia stymulacja hormonami roślinnymi przyspiesza ten proces i ogranicza ryzyko obumarcia pobranego fragmentu. Zjawisko to wykorzystuje się powszechnie podczas przygotowywania sadzonek w warunkach domowych i szkółkarskich.
Tkanki twórcze a zdolności regeneracyjne
Merystemy wiązkowe oraz miazga twórcza odgrywają kluczową rolę w procesie kalusowania, czyli tworzenia tkanki przyrannej. Kalus powstaje w miejscu cięcia sadzonki i stanowi podłoże do wykształcenia przybyszowego układu korzeniowego. Proces ten wymaga intensywnego oddychania komórkowego, dlatego podłoże do ukorzeniania musi być dobrze napowietrzone. Brak tlenu w strefie korzeniowej prowadzi do gnicia tkanek zamiast ich regeneracji.
Wybór odpowiedniego terminu na rozmnażanie lawendy
Termin zabiegu ma bezpośredni wpływ na wskaźnik przeżywalności sadzonek oraz szybkość wykształcania układu korzeniowego. W polskich warunkach klimatycznych optymalne okna czasowe przypadają na wiosnę oraz późne lato. Każdy z tych okresów posiada odmienne zalety oraz wymaga zastosowania innych technik pielęgnacyjnych. Precyzyjne dopasowanie terminu do fazy rozwojowej krzewinki pozwala na maksymalne wykorzystanie naturalnego potencjału wzrostowego rośliny macierzystej.
Późny sierpień i początek września to czas, w którym pędy lawendy zaczynają delikatnie drewnieć u podstawy, zachowując wciąż elastyczny wierzchołek. Taki stan jest idealny do pozyskiwania sadzonek półzdrewniałych, które charakteryzują się najwyższą odpornością na infekcje. Dodatkowo stabilna temperatura powietrza oraz umiarkowane nasłonecznienie sprzyjają utrzymaniu optymalnego bilansu wodnego w nieukorzenionych jeszcze fragmentach roślin.
Rozmnażanie wiosenne kontra letnie
Wiosenne rozmnażanie przeprowadza się od kwietnia do maja, wykorzystując młode pędy zielne pojawiające się po zimowym spoczynku. Sadzonki pozyskane wiosną rozwijają się dynamicznie ze względu na wysokie stężenie naturalnych fitohormonów w roślinie. Wymagają one jednak rygorystycznej kontroli wilgotności, ponieważ miękkie tkanki są podatne na szybką utratę wody. Rośliny ukorzenione wiosną można wysadzić na stałe miejsce przed jesienią.
Rozmnażanie lawendy przez sadzonki zielne
Sadzonki zielne pobiera się z najmłodszych, niezdrewniałych przyrostów wiosennych, które charakteryzują się intensywnym wzrostem komórkowym. Jest to metoda pozwalająca na szybkie uzyskanie znacznej liczby nowych egzemplarzy w krótkim czasie. Ze względu na wysoką zawartość wody w tkankach sadzonki zielne są wrażliwe na więdnięcie. Cała procedura wymaga delikatności oraz błyskawicznego umieszczenia ściętych pędów w wilgotnym podłożu, co ograniczy parowanie.
Wybierając pędy zielne, należy zwracać uwagę na ich stan zdrowotny oraz brak jakichkolwiek oznak żerowania szkodników. Pędy powinny mieć długość około siedmiu do dziesięciu centymetrów i wywoływać lekki opór przy zginaniu. Miękkie wierzchołki pędów warto delikatnie uszczknąć, aby skierować energię rośliny na wykształcenie korzeni, a nie na dalszy wzrost wzwyż. Taki zabieg stymuluje także późniejsze rozkrzewianie młodej sadzonki.
Technika pobierania pędów zielnych
Cięcie wykonuje się czystym, ostrym nożem monterskim lub sekatorem bezpośrednio pod węzłem, czyli miejscem wyrastania liści. Węzły zawierają najwyższą koncentrację merystemów, co przyspiesza proces inicjacji korzeni. Z dolnej części pędu, na długości około trzech centymetrów, należy usunąć wszystkie liście. Pozostawienie liści pod powierzchnią ziemi prowadziłoby do ich szybkiego gnicia i rozwoju groźnych patogenów odglebowych w strefie ukorzeniania.
- Ścinaj pędy wczesnym rankiem, gdy roślina jest maksymalnie nawodniona po nocy.
- Stosuj wyłącznie ostre narzędzia, aby nie miażdżyć delikatnych tkanek łodygi.
- Usuwaj dolne liście przez delikatne odrywanie w dół wzdłuż pędu.
- Przykrywaj pojemniki folią perforated, aby zapewnić ciągłą cyrkulację powietrza.
Rozmnażanie lawendy przez sadzonki półzdrewniałe
Sadzonki półzdrewniałe są uznawane przez szkółkarzy za najbardziej niezawodny materiał rozmnożeniowy w uprawie lawendy. Pobiera się je od końca lipca do września z pędów, które zaczęły zmieniać barwę z zielonej na jasnobrązową. Posiadają one optymalny stosunek elastyczności do sztywności, co chroni je przed utratą wody i ułatwia pobieranie składników. Ta metoda charakteryzuje się bardzo wysokim wskaźnikiem końcowego ukorzenienia.
Prawidłowo pobrana sadzonka półzdrewniała ma długość od ośmiu do dwunastu centymetrów i pochodzi z zewnętrznych, dobrze doświetlonych części krzewu. Pędy rosnące w głębi korony są zazwyczaj słabsze, przez co gorzej znoszą proces ukorzeniania. Przed posadzeniem należy usunąć miękki wierzchołek wzrostu, co zapobiega utracie turgoru i pobudza pąki boczne. Taki zabieg gwarantuje uzyskanie niezwykle gęstej i zwartej sadzonki.
Pobieranie sadzonek z piętką
Wyjątkowo skutecznym wariantem tej metody jest pobieranie sadzonek z tak zwaną piętką, czyli fragmentem starszego, zdrewniałego pędu głównego. Sadzonkę pozyskuje się poprzez pociągnięcie pędu bocznego w dół, aż oderwie się od łodygi z niewielkim płatkiem kory. Piętka zawiera bogate zasoby substancji zapasowych oraz tkanki wykazujące wyjątkowe zdolności regeneracyjne. Przed posadzeniem należy wyrównać ostrym nożem zbyt długi języczek kory.
Rozmnażanie lawendy przez zdrewniałe pędy
Rozmnażanie z całkowicie zdrewniałych pędów przeprowadza się najczęściej w okresie późnojesiennym lub zimowym, gdy roślina znajduje się w stanie spoczynku. Metoda ta wykazuje niższą skuteczność w porównaniu do sadzonek półzdrewniałych, lecz pozwala na wykorzystanie pędów uzyskanych podczas jesiennego cięcia pielęgnacyjnego. Pędy zdrewniałe wymagają dłuższego czasu na wytworzenie korzeni i są podatne na przesuszenie w początkowym okresie uprawy.
Do tego zabiegu wybiera się proste, zdrowe gałązki o grubości ołówka i długości około piętnastu centymetrów. Po usunięciu dolnych liści podstawę pędu traktuje się silnym ukorzeniaczem do roślin zdrewniałych. Sadzonki umieszcza się głęboko w piaszczystym podłożu, pozostawiając nad powierzchnią jedynie dwa pąki. Pojemniki przechowuje się w chłodnym, nieprzemarzającym pomieszczeniu, dbając o stałe, lecz znikome nawilżenie gleby.
Rozmnażanie lawendy przez odkłady poziome
Odkłady poziome to bezstresowa dla rośliny macierzystej metoda vegetatywna, idealna dla ogrodników poszukujących pewnych rozwiązań. Polega ona na ukorzenianiu pędów bez ich wcześniejszego odcinania od krzewu macierzystego, co zapewnia stały dopływ wody i substancji odżywczych. Proces ten przeprowadza się wiosną lub na początku lata, wykorzystując elastyczne, dolne pędy. Jest to doskonały sposób na uzyskanie kilku dużych i silnych sadzonek rocznie.
Wybiera się długi, zdrowy pęd rosnący blisko ziemi i delikatnie nagina go do wykopanego dołka. W miejscu dotykającym gleby można delikatnie naciąć korę, co przyspieszy wykształcanie korzeni przybyszowych. Pęd przytwierdza się do podłoża za pomocą wygiętego drutu, a następnie przysypuje żyzną, przepuszczalną ziemią. Wierzchołek pędu powinien wystawać pionowo nad powierzchnię gleby i zostać przywiązany do małego palika.
Metoda obsypywania pędów ziemią
Innym wariantem odkładów jest kopczykowanie, czyli obsypywanie całego wnętrza rozrośniętej kępy lawendy żyznym podłożem. Ziemię wsypuje się między pędy do wysokości kilkunastu centymetrów, pamiętając o stałym utrzymywaniu wilgotności wewnątrz kopczyka. Po kilku miesiącach przysypane pędy wykształcą własne układy korzeniowe w miejscu kontaktu z podłożem. Jesienią lub kolejnej wiosny kopczyk można ostrożnie rozgarnąć i odciąć ukorzenione gałązki.
Rozmnażanie lawendy z nasion i proces stratyfikacji
Generatywne rozmnażanie lawendy z nasion jest procesem czasochłonnym, ale pozwala na pozyskanie dużej liczby roślin niskim kosztem. Nasiona lawendy charakteryzują się głębokim spoczynkiem bezwzględnym, co oznacza, że nie wykiełkują bez wcześniejszego poddania ich działaniu niskich temperatur. Proces ten, zwany stratyfikacją, imituje naturalne warunki zimowe i aktywuje enzymy odpowiedzialne za kiełkowanie. Bez stratyfikacji wskaźnik kiełkowania spada do zaledwie kilku procent.
Wysiew nasion bez przygotowania często kończy się niepowodzeniem, dlatego prawidłowe wykonanie chłodzenia jest kluczem do sukcesu. Nasiona wysiewa się w pojemnikach na przełomie lutego i marca po wcześniejszym trzymaniu ich w chłodni. Młode siewki rosną stosunkowo wolno i wymagają sporej dawki światła oraz ostrożnego podlewania. Rośliny uzyskane z nasion mogą nieznacznie różnić się wyglądem od egzemplarza, z którego zostały zebrane.
Wymogi chłodzenia nasion przed siewem
Stratyfikację na zimno przeprowadza się poprzez zmieszanie nasion z wilgotnym piaskiem lub umieszczenie ich na wilgotnym waciku w pojemniku. Mieszankę umieszcza się w lodówce w temperaturze od dwóch do pięciu stopni Celsjusza na okres od czterech do ośmiu tygodni. W tym czasie należy regularnie kontrolować wilgotność podłoża oraz sprawdzić, czy nie pojawiają się oznaki pleśni. Po zakończeniu tego okresu nasiona są gotowe do wysiewu.
Podział rozrośniętej kępy lawendy
Podział kępy to szybka metoda rozmnażania, którą stosuje się głównie do odmładzania starszych, silnie rozrośniętych egzemplarzy lawendy. Zabieg ten wykonuje się wyłącznie wczesną wiosną, tuż po ruszeniu wegetacji, aby rośliny zdążyły zregenerować się przed nadejściem letnich upałów. Nie wszystkie gatunki lawendy dobrze znoszą ten zabieg, dlatego należy przeprowadzać go z dużą ostrożnością. Lawenda wąskolistna wykazuje najwyższą tolerancję na dzielenie.
Wybrany krzew wykopuje się ostrożnie z ziemi, starając się uszkodzić jak najmniej korzeni głównych. Za pomocą ostrego szpadla lub noża kępę dzieli się na dwie części, dbając o to, aby każda roślina posiadała zdrowe korzenie oraz kilka silnych pędów. Miejsca cięcia warto zabezpieczyć sproszkowanym węglem aktywnym, aby zapobiec infekcjom bakteryjnym i grzybowym. Nowo uzyskane rośliny sadzi się natychmiast na docelowe stanowisko w ogrodzie.
Przygotowanie idealnego podłoża do ukorzeniania
Podłoże wykorzystywane do ukorzeniania sadzonek lawendy musi spełniać rygorystyczne wymagania fizykochemiczne. Lawenda naturalnie rośnie na glebach ubogich, wapiennych i wysoce przepuszczalnych, dlatego tradycyjna ziemia uniwersalna nie nadaje się do tego celu. Zbyt zwięzłe podłoże magazynujące wodę prowadzi do szybkiego zakiszenia oraz gnicia delikatnych zawiązków korzeniowych. Odpowiednia struktura fizyczna podłoża jest ważniejsza niż bogactwo składników odżywczych.
Mieszanka do ukorzeniania powinna być jałowa pod względem biologicznym, aby wyeliminować ryzyko porażenia młodych tkanek przez grzyby glebowe. Dobrze przygotowana gleba powinna błyskawicznie odprowadzać nadmiar wody, zachowując jedynie minimalną wilgotność potrzebną do życia tkanek. Odczyn podłoża powinien być neutralny lub lekko zasadowy, co odpowiada naturalnym preferencjom środowiskowym lawendy. Stosowanie świeżego kompostu na tym etapie jest niewskazane.
Skład i przepuszczalność mieszanki
Idealną mieszankę tworzy się poprzez zmieszanie czystego torfu odkwaszonego z gruboziarnistym piaskiem rzecznym lub perlit w proporcji jeden do jednego. Perlit doskonale napowietrza podłoże i zapobiega jego zbiciu podczas częstego zraszania sadzonek. Dodatek drobnego żwiru również poprawia właściwości drenażowe. Przed użyciem podłoże warto poddać odkażaniu termicznemu w piekarniku lub przelać wrzątkiem, aby pozbyć się przetrwalników groźnych patogenów.
- Stosuj torf odkwaszony o wartości pH mieszczącej się w przedziale od 6,5 do 7,5.
- Mieszaj podłoże z perlitem lub piaskiem w proporcji objętościowej jeden do jednego.
- Zawsze umieszczaj warstwę drenażową z keramzytu na dnie każdego pojemnika.
- Unikaj stosowania świeżego kompostu oraz nawozów mineralnych w fazie ukorzeniania.
Rola ukorzeniaczy i stymulatorów wzrostu
Ukorzeniacze to preparaty zawierające syntetyczne auxyny, takie jak kwas indolilooctowy lub kwas masłowy, które stymulują komórki roślinne do tworzenia korzeni. Zastosowanie preparatu ukorzeniającego skraca czas potrzebny na wytworzenie układu korzeniowego i zwiększa procent przyjętych sadzonek. Preparaty te występują najczęściej w postaci proszku, w którym zanurza się zwilżoną podstawę sadzonki. Należy jednak stosować je ze sporym umiarem podczas zabiegu.
Przedawkowanie ukorzeniacza może wywołać efekt odwrotny do zamierzonego, doprowadzając do zahamowania wzrostu pąków lub deformacji tkanek łodygi. Alternatywą dla syntetycznych preparatów są naturalne stymulatory, takie jak wyciąg z alg morskich czy wywar z gałązek wierzby bogaty w kwas salicylowy. Stosowanie biologicznych stymulatorów wzmacnia odporność sadzonek na stres środowiskowy i stymuluje rozwój pożytecznej mikroflory w strefie korzeniowej.
Optymalne warunki klimatyczne do rozwoju korzeni
Proces ukorzeniania sadzonek lawendy wymaga precyzyjnej kontroli temperatury, wilgotności oraz natężenia światła. Optymalna temperatura podłoża powinna wynosić od dwudziestu do dwudziestu dwóch stopni Celsjusza, co gwarantuje szybkie podziały komórkowe w kalusie. Temperatura powietrza może być nieco niższa, co ogranicza transpirację wody przez liście. Zbyt wysoka temperatura otoczenia prowadzi do więdnięcia i wysychania sadzonek przed wykształceniem korzeni.
Oświetlenie stanowiska ukorzeniania powinno być jasne, ale wyłącznie rozproszone. Bezpośrednie promienie słoneczne padające na pojemniki z sadzonkami wywołują efekt cieplarniany pod osłonami i doprowadzają do ugotowania tkanek. W okresach niedoboru światła naturalnego, zwłaszcza przy wczesnowiosennym lub jesiennym rozmnażaniu, warto zastosować sztuczne doświetlanie lampami LED o barwie neutralnej. Właściwa fotoperiod stymuluje prawidłowy rozwój tkanek.
Wilgotność powietrza i podlewanie
Utrzymanie wilgotności powietrza na poziomie osiemdziesięciu procent jest kluczowe w pierwszych trzech tygodniach od pobrania sadzonek. Osiąga się to poprzez przykrywanie pojemników przezroczystymi miniszklarenkami, folią lub plastikowymi butelkami. Niezbędne jest jednak codzienne wietrzenie uprawy przez około piętnaście minut, aby wymienić powietrze i usunąć nadmiar skroplonej pary wodnej. Brak wietrzenia sprzyja błyskawicznemu rozwojowi szarej pleśni na liściach.
Najczęstsze błędy podczas rozmnażania lawendy
Nawet doświadczeni ogrodnicy popełniają błędy podczas rozmnażania lawendy, które skutkują utratą materiału roślinnego. Najczęstszą przyczyną niepowodzeń jest nadmierne podlewanie sadzonek uwięzionych w nieprzepuszczalnym podłożu. Lawenda znacznie lepiej znosi krótkotrwałe przesuszenie niż zalanie strefy korzeniowej. Prawidłowa diagnoza popełnianych błędów pozwala na szybkie wdrożenie działań korygujących i uratowanie młodych sadzonek przed obumarciem.
Kolejnym błędem jest pobieranie sadzonek z pędów kwitnących bez usunięcia pąków kwiatowych. Kwitnienie zużywa zapasy energii rośliny, zmuszając sadzonkę do utrzymywania kwiatu kosztem tworzenia korzeni. Niewłaściwy wybór materiału pędowego, na przykład stosowanie zbyt starych i zdrewniałych gałązek, również drastycznie obniża szanse na sukces. Stosowanie tępych narzędzi strzępi tkanki i ułatwia wnikanie patogenom.
- Stosowanie ziemi uniwersalnej bez dodatku piasku lub rozluźniającego perlitu.
- Zalanie podłoża i brak codziennego wietrzenia sadzonek umieszczonych pod folią.
- Pobieranie sadzonek z pędów noszących objawy chorób lub żerowania szkodników.
- Wystawianie nieukorzenionych sadzonek na bezpośrednie działanie ostrego słońca.
- Zaniedbanie zabiegu stratyfikacji w przypadku wysiewu lawendy z nasion.
Równie niebezpieczne jest przedwczesne przesadzanie młodych roślin do większych doniczek lub do gruntu. Młody układ korzeniowy jest niezwykle delikatny i podatny na uszkodzenia mechaniczne. Pośpiech w wysadzaniu nieukorzenionych w pełni sadzonek często prowadzi do ich zamierania na stałym stanowisku. Zawsze należy odczekać, aż korzenie wyraźnie przerosną całą objętość pojemnika ukorzeniania.
Pielęgnacja młodych sadzonek przed wysadzeniem
Gdy sadzonki wykształcą układ korzeniowy, co następuje zazwyczaj po czterech do sześciu tygodniach, należy rozpocząć proces hartowania. Zabieg ten polega na wydłużaniu czasu wietrzenia miniszklarenek i stopniowym obniżaniu wilgotności powietrza. Hartowanie przygotowuje młode tkanki do trudniejszych warunków otoczenia i zapobiega szokowi transpiracyjnemu po całkowitym zdjęciu osłon. Młode rośliny zaczynają wówczas intensywniej asymilować dwutlenek węgla.
Po ukorzenieniu sadzonki należy przesadzić do pojedynczych doniczek o średnicy około ośmiu centymetrów wypełnionych podłożem dla dojrzałych lawend. Na tym etapie można zacząć delikatne dokarmianie roślin nawozami wieloskładnikowymi o obniżonej zawartości azotu i podwyższonej dawce potasu. Potas stymuluje drewnienie pędów oraz wykształcanie silnego systemu korzeniowego. Należy unikać nadmiaru azotu, który powoduje wciąganie pędów.
Przycinanie i formowanie młodych roślin
Pierwsze przycinanie młodej lawendy wykonuje się, gdy roślina osiągnie wysokość około piętnastu centymetrów i wykształci silne korzenie. Zabieg polega na skróceniu wierzchołka wzrostu o jedną trzecią długości pędu, tuż nad zdrową parą liści. Usunięcie dominacji wierzchołkowej stymuluje wybudzanie się pąków śpiących umiejscowionych w kącikach liści. Dzięki temu roślina zaczyna intensywnie rozkrzewiać się od samej podstawy.
Prawidłowo formowana od samego początku lawenda tworzy gęste i zwarte kępy, które w przyszłości obficie kwitną. Zaniedbanie przycinania w pierwszym roku uprawy skutkuje powstaniem luźnych, wyciągniętych krzewów ze pustym środkiem. Formowanie powtarza się w kolejnym sezonie wiosną oraz po zakończeniu kwitnienia. Każde cięcie powinno być wykonywane czystym narzędziem, aby nie szarpać delikatnych krawędzi łodyg.
Zimowanie młodych sadzonek lawendy
Młode sadzonki uzyskane z letniego rozmnażania nie są w pełni mrozoodporne i wymagają zabezpieczenia przed zimą. Najlepszym rozwiązaniem jest przechowywanie doniczek w widnym, chłodnym pomieszczeniu, w którym temperatura utrzymuje się od pięciu do dziesięciu stopni Celsjusza. Przezimowanie w nieogrzewanej szklarni, jasnej piwnicy lub na ganku gwarantuje wysoką przeżywalność. Podlewanie w tym okresie ogranicza się do absolutnego minimum.
Jeśli sadzonki muszą spędzić zimę na zewnątrz, pojemniki należy zadołować w ziemi i okryć warstwą stroiszu świerkowego lub białą agrowłókniną. Agrowłóknina chroni młode pędy przed wysuszającym zimowym wiatrem oraz ostrym słońcem podczas mroźnych dni. Wiosną, po ustąpieniu głównych przymrozków, osłony stopniowo się zdejmuje, a rośliny przyzwyczaja do pełnego słońca. Tak przygotowane okazy są gotowe do posadzenia.