Podsumowanie i szybka instrukcja sadzenia grabu na żywopłot
Prawidłowe sadzenie grabu na żywopłot wymaga odpowiedniego przygotowania podłoża, zachowania właściwej rozstawy oraz wykonania rzetelnego cięcia formującego po posadzeniu. Grab zwyczajny (Carpinus betulus) jest gatunkiem o wyjątkowych zdolnościach regeneracyjnych, doskonale znoszącym zagęszczanie. Najbardziej ekonomicznym wyborem są sadzonki z gołym korzeniem, które sadzi się w stanie bezlistnym od października do listopada lub wczesną wiosną, przed ruszeniem wegetacji.
Aby uzyskać zwartą i gęstą ścianę zieleni, rośliny należy sadzić w rozstawie od trzech do czterech sztuk na metr bieżący w jednym rzędzie lub od pięciu do sześciu sztuk w dwóch rzędach na tak zwaną mijakę. Grab wymaga podłoża żyznego, umiarkowanie wilgotnego o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Kluczem do sukcesu uprawowego jest radykalne przycięcie młodych pędów do wysokości piętnastu centymetrów tuż po posadzeniu.
- Wybór materiału: Sadzonki z gołym korzeniem o wysokości od 60 do 100 centymetrów.
- Termin sadzenia: Późna jesień (październik–listopad) lub wczesna wiosna (marzec–kwiecień).
- Gęstość nasadzeń: 3–4 rośliny na metr w rzędzie pojedynczym, 5–6 roślin w rzędzie podwójnym.
- Wymagane podłoże: Gleba gliniasto-piaszczysta, żyzna, przepuszczalna o pH od 6,5 do 7,5.
- Cięcie startowe: Skrócenie pędów do wysokości 15–20 centymetrów tuż po posadzeniu.
Wdrożenie przedstawionych zasad pozwala na ukształtowanie zwartego żywopłotu już w ciągu trzech do czterech lat od posadzenia. Grab wyróżnia się wysoką mrozoodpornością oraz zdolnością do zatrzymywania zaschniętych liści na gałęziach przez okres zimowy. Zapewnia to osłonę od wiatru i wzroku sąsiadów przez cały rok, co czyni go jednym z najlepszych rodzimych gatunków na naturalne ogrodzenia.
Charakterystyka grabu zwyczajnego jako rośliny żywopłotowej
Grab zwyczajny to rodzimy gatunek drzewa liściastego z rodziny brzozowatych, doskonale przystosowany do warunków klimatycznych panujących w Europie Środkowej. W środowisku naturalnym osiąga znaczne rozmiary, jednak pod wpływem regularnego strzyżenia tworzy gęste, zbite struktury. Roślina ta charakteryzuje się gładką, szarą korą oraz ciemnozielonymi, podwójnie piłkowanymi liśćmi, które jesienią przebarwiają się na głęboki, złocistożółty kolor.
Wyjątkową cechą grabu jest tak zwana marcescencja, czyli zjawisko utrzymywania zaschniętych, brązowych liści na gałęziach przez całą zimę aż do pojawienia się nowych pąków wiosną. Zjawisko to występuje szczególnie intensywnie u młodych egzemplarzy oraz w regularnie przycinanych żywopłotach. Dzięki temu formowana ściana z grabu nie traci swoich właściwości osłonowych i akustycznych nawet w miesiącach zimowych.
Drewno grabowe charakteryzuje się niezwykłą twardością i elastycznością, co przekłada się na odporność żywopłotu na uszkodzenia mechaniczne spowodowane przez silny wiatr czy zalegający śnieg. System korzeniowy grabu jest głęboki i dobrze rozwinięty, co zapewnia roślinie stabilność oraz optymalny dostęp do wody z głębszych warstw profilu glebowego po okresie ukorzeniania.
Wybór odpowiedniego rodzaju sadzonek grabu
Zakup odpowiedniego materiału szkółkarskiego stanowi pierwszy krok do stworzenia trwałego żywopłotu. W handlu ogrodniczym dostępne są trzy podstawowe typy sadzonek: z gołym korzeniem, w pojemnikach plastikowych oraz balotowane z bryłą ziemi zabezpieczoną siatką. Każdy z tych typów ma specyficzne właściwości, różną cenę oraz odmienne wymagania dotyczące terminu sadzenia.
Sadzonki z gołym korzeniem są najbardziej ekonomiczne i najczęściej wybierane przy zakładaniu długich ogrodzeń. Pozyskuje się je bezpośrednio z gruntu w stanie uśpienia wegetacyjnego, co gwarantuje ich wysoki poziom przyjęcia przy zachowaniu niskiego kosztu jednostkowego. Należy jednak pamiętać, że ich korzenie są niezwykle wrażliwe na przesuszenie i wymagają natychmiastowego posadzenia po zakupie.
- Sadzonki z gołym korzeniem: Najtańsza opcja, idealna na długie żywopłoty, sadzona wyłącznie jesienią lub wiosną.
- Sadzonki w pojemnikach: Droższy materiał z rozwiniętą bryłą korzeniową, możliwy do sadzenia przez cały sezon.
- Sadzonki balotowane: Duże egzemplarze z bryłą ziemi, doskonałe do natychmiastowego uzyskania wyższego ogrodzenia.
Wybierając materiał szkółkarski, należy zwrócić szczególną uwagę na stan pędów i korzeni. Zdrowa sadzonka powinna posiadać elastyczne gałązki, nieuszkodzoną szyjkę korzeniową oraz obficie rozrośnięte korzenie szkieletowe i włośnikowe. Warto wybierać egzemplarze o wysokości od 60 do 100 centymetrów, które łatwiej przyjmują się na nowym stanowisku i szybciej zagęszczają od dołu.
Optymalny termin sadzenia grabu na żywopłot
Decyzja o terminie sadzenia grabu zależy w głównej mierze od rodzaju zakupionego materiału roślinnego. Dla sadzonek z gołym korzeniem optymalnym okresem jest późna jesień, od początku października do pierwszych silniejszych przymrozków, oraz wczesna wiosna, zanim roślina wypuści pierwsze pąki. Sadzenie w tych terminach minimalizuje stres transpiracyjny związany z brakiem liści.
Jesienny termin sadzenia uważany jest przez ogrodników za najbardziej korzystny ze względu na optymalną wilgotność gleby oraz stabilne temperatury. Uszkodzony podczas wykopywania system korzeniowy ma wówczas czas na regenerację i wytworzenie korzeni włośnikowych jeszcze przed nadejściem mrozów. Dzięki temu wiosną roślina natychmiast rozpoczyna intensywny wzrost, wyprzedzając egzemplarze sadzone w terminie wiosennym.
Sadzenie wiosenne, przypadające zazwyczaj na marzec i kwiecień, wymaga większej dbałości o regularne nawadnianie podłoża. Rosnące temperatury powietrza oraz wydłużający się dzień stymulują pąki do rozwoju, co zwiększa zapotrzebowanie rośliny na wodę. W przypadku sadzonek pojemnikowanych termin nie jest tak krytyczny, ponieważ można je wysadzać do gruntu od kwietnia do października.
Wymagania glebowe i stanowiskowe grabu
Grab zwyczajny słynie z wysokich zdolności adaptacyjnych, jednak pełnię swoich możliwości dekoracyjnych ukazuje na odpowiednio dobranym stanowisku. Najlepiej rozwija się na glebach żyznych, głębokich, świeżych i bogatych w próchnicę. Optymalny odczyn podłoża mieści się w zakresie od lekko kwaśnego do zasadowego, ze szczególnym wskazaniem na gleby obojętne i wapienne.
Pod względem nasłonecznienia grab jest gatunkiem wyjątkowo elastycznym. Doskonale radzi sobie zarówno w pełnym słońcu, jak i w głębokim cieniu, co czyni go idealnym wyborem do zacienionych fragmentów ogrodu pod korona dużych drzew. Na stanowiskach słonecznych roślina rośnie szybciej i silniej się zagęszcza, wymagając jednak stałego dostępu do wilgoci.
Unikać należy sadzenia grabu na skrajnie piaszczystych, suchych i ubogich podłożach oraz na terenach podmokłych z zastoiskami wodnymi. Długotrwały brak tlenu w zalanej glebie prowadzi do zamierania systemu korzeniowego i rozwoju chorób grzybowych. W przypadku słabych gleb konieczna jest ich uprzednia wymiana lub wzbogacenie substancją organiczną.
Przygotowanie gleby pod sadzenie grabu
Staranna poprawa struktury gleby przed posadzeniem roślin decyduje o dynamice wzrostu żywopłotu w pierwszych latach po posadzeniu. Prace należy rozpocząć od dokładnego odchwaszczenia pasa ziemi o szerokości około osiemdziesięciu centymetrów. Szczególnie ważne jest usunięcie chwastów trwałych, takich jak perz, ostrożeń czy powój, które konkurują z młodymi drzewkami o wodę.
Następnym etapem jest głębokie przekopanie podłoża na głębokość co najmniej jednego szpadla, co pozwala na spulchnienie gleby i poprawę jej napowietrzenia. W trakcie przekopywania warto zmieszać rodzimy grunt z dobrze rozłożonym kompostem lub przekompostowanym obornikiem. Taki zabieg wzbogaca podłoże w cenną próchnicę oraz mikroorganizmy poprawiające pobieranie składników pokarmowych.
- Odchwaszczenie: Usunięcie roślinności konkurencyjnej i korzeni chwastów wieloletnich.
- Spulchnienie: Przekopanie pasa ziemi na głębokość od 30 do 40 centymetrów.
- Nawożenie organiczne: Wymieszanie gleby z kompostem w proporcji jeden do jednego w strefie korzeniowej.
- Regulacja pH: Zastosowanie wapna ogrodniczego w przypadku gleb zbyt kwaśnych.
Jeżeli podłoże w ogrodzie jest ciężkie i gliniaste, należy poprawić jego przepuszczalność poprzez dodanie gruboziarnistego piasku lub drobnokrystalicznego żwiru. W przypadku gleb piaszczystych zaleca się wymieszanie ich z gliną oraz substancją organiczną, co zwiększy zdolności retencyjne podłoża i zapobiegnie zbyt szybkiemu wypłukiwaniu wody i minerałów.
Planowanie rozstawy i gęstości sadzenia
Właściwe rozplanowanie odległości między sadzonkami decyduje o docelowej szczelności oraz zdrowotności żywopłotu z grabu. Najpopularniejszym rozwiązaniem jest nasadzenie jednorzędowe, w którym rośliny sadzi się w odległościach od dwudziestu pięciu do trzydziestu centymetrów od siebie. Oznacza to zużycie około trzech do czterech sadzonek na każdy metr bieżący przygotowywanego ogrodzenia.
W celu uzyskania wyjątkowo szerokiej i nieprzebytej bariery stosuje się sadzenie dwurzędowe na tak zwaną mijakę. Rośliny umieszcza się w dwóch równoległych rzędach oddalonych od siebie o trzydzieści centymetrów, przesuwając sadzonki w drugim rzędzie o połowę odstępu. Przy takiej metodzie zużywa się od pięciu do sześciu sztuk na metr bieżący.
Zbyt gęste sadzenie grabu może prowadzić do silnej konkurencji o światło i składniki odżywcze, co skutkuje ogałacaniem się dolnych partii krzewów. Z kolei zbyt duża rozstawa wydłuża czas potrzebny do uzyskania jednolitej ściany zieleni. Wybór rozstawy powinien być zatem dostosowany do planowanej wysokości oraz funkcji żywopłotu.
Wyznaczanie linii żywopłotu i przygotowanie wykopu
Precyzyjne wyznaczenie linii nasadzenia gwarantuje uzyskanie idealnie prostego żywopłotu, co ma kluczowe znaczenie dla estetyki całego założenia ogrodowego. Wzdłuż zaplanowanej trasy należy wbić drewniane lub metalowe paliki, a następnie rozciągnąć między nimi mocny sznur ogrodniczy. Sznur powinien znajdować się tuż nad powierzchnią ziemi, wyznaczając krawędź przyszłego wykopu.
Choć możliwe jest kopanie indywidualnych dołków pod każdą sadzonkę, znacznie lepsze rezultaty daje wykopanie ciągłego rowu. Rów zapewnia jednolite warunki powietrzno-wodne dla całego systemu korzeniowego oraz ułatwia równe rozmieszczenie roślin. Szerokość i głębokość wykopu powinna wynosić około czterdziestu centymetrów, co pozwala na swobodne ułożenie korzeni bez ich zaginania.
Dno wykopanego rowu należy dodatkowo wzruszyć widłami amerykańskimi na głębokość kilkunastu centymetrów, aby ułatwić młodo rosnącym korzeniom penetrację głębszych warstw podłoża. Na spód wykopu warto wsypać kilkucentymetrową warstwę żyznej ziemi kompostowej wymieszanej z gruntem rodzimym, tworząc optymalną bazę startową dla sadzonych drzewek.
Przygotowanie systemu korzeniowego sadzonek przed posadzeniem
Przed umieszczeniem sadzonek z gołym korzeniem w ziemi konieczne jest odpowiednie przygotowanie ich systemu korzeniowego. Całe korzenie należy zanurzyć w pojemniku z wodą na okres od dwóch do czterech godzin. Zabieg ten pozwala tkankom roślinnym na całkowite nawodnienie po okresie transportu i magazynowania w szkółce.
Po wyjęciu sadzonek z wody należy przeprowadzić szczegółowy przegląd korzeni i wykonać cięcie sanitarne za pomocą ostrego sekatora. Usuwa się wszystkie korzenie złamane, zgniecione lub porażone przez choroby. Pozostałe korzenie szkieletowe skraca się delikatnie o około jedną trzecią ich długości, co stymuluje roślinę do wypuszczania nowych korzeni włośnikowych.
Bardzo skuteczną praktyką jest również zabieg mikoryzacji, polegający na zaaplikowaniu szczepionki mikoryzowej bezpośrednio na pocięte korzenie. Grzyby mikoryzowe wchodzą w symbiozę z grabem, zwiększając powierzchnię chłonną korzeni nawet kilkaset razy. Przekłada się to na lepsze pobieranie wody i fosforu oraz zwiększoną odporność na suszę i choroby glebowe.
Technika sadzenia grabu z gołym korzeniem krok po kroku
Sadzenie grabu najlepiej wykonywać w dwie osoby, co znacznie przyspiesza pracę i pozwala na bieżąco kontrolować pionowe ustawienie sadzonek. Jedna osoba przytrzymuje drzewko na odpowiedniej głębokości wzdłuż rozciągniętego sznura, podczas gdy druga zasypuje wykop wcześniej przygotowaną, żyzną mieszanką glebową.
Sadzonkę należy umieścić w wykopie dokładnie na takiej samej głębokości, na jakiej rosła w szkółce. Głębokość tę łatwo rozpoznać po charakterystycznym odbarwieniu na pniu, zwanym szyjką korzeniową. Zbyt głębokie posadzenie może prowadzić do gnicia pnia, natomiast zbyt płytkie grozi przesychaniem korzeni na skutek działania wiatru.
- Rozłożenie korzeni: Promieniste ułożenie korzeni w dole bez zaginania ich ku górze.
- Zasypywanie: Stopniowe wypełnianie wykopu ziemią przy jednoczesnym delikatnym potrząsaniu sadzonką.
- Udeptywanie: Bardzo delikatne zagęszczanie ziemi stopami wokół pnia od zewnątrz do środka.
- Formowanie misy: Utworzenie zagłębienia wokół pnia zatrzymującego wodę opadową.
Podczas zasypywania wykopu należy delikatnie potrząsać rośliną pionowo, aby ziemia dokładnie wypełniła puste przestrzenie pomiędzy korzeniami. Po całkowitym zasypaniu rowu podłoże wokół sadzonek należy umiarkowanie udeptać, tworząc nieznaczne wgłębienie w postaci misy. Misa ta zapobiega spływaniu wody na boki i kieruje ją bezpośrednio w strefę korzeniową.
Pierwsze cięcie grabu po posadzeniu
Pierwsze cięcie jest najważniejszym zabiegiem formującym, który decyduje o przyszłej gęstości żywopłotu od samej ziemi. Niezależnie od wysokości zakupionych sadzonek, wszystkie pędy należy drastycznie skrócić do wysokości od piętnastu do dwudziestu centymetrów nad powierzchnią gruntu. Zaniechanie tego zabiegu spowoduje, że żywopłot będzie rzadki i ogołocony od dołu.
Termin wykonania pierwszego cięcia zależy od pory sadzenia roślin. Sadzonki sadzone jesienią przycina się wczesną wiosną, na przełomie lutego i marca, przed rozpoczęciem krążenia soków. Sadzonki sadzone wiosną skraca się natychmiast po posadzeniu. Zabieg ten przywraca równowagę pomiędzy zredukowanym systemem korzeniowym a częścią nadziemną.
Cięcie należy wykonywać ostrym sekatorem pod lekkim kątem, około pół centymetra nad zdrowym pąkiem skierowanym na zewnątrz krzewu. Gładka powierzchnia cięcia ułatwia gojenie się ran i zmniejsza ryzyko infekcji grzybowych. Wyprowadzona z takich pąków roślina wyprodukuje w pierwszym sezonie liczne, silne pędy boczne.
Ściółkowanie i nawadnianie młodego żywopłotu
Bezpośrednio po zakończeniu sadzenia i przycinania cały pas żywopłotu wymaga obfitego podlania. Woda musi dogłębnie przesiąknąć glebę na głębokość co najmniej trzydziestu centymetrów, co pozwala na ostateczne osiadanie cząsteczek gruntu wokół korzeni. Na jeden metr bieżący świeżo posadzonego żywopłotu należy zużyć od dziesięciu do piętnastu litrów wody.
Po wchłonięciu wody ziemię wokół roślin należy zabezpieczyć warstwą ściółki organicznej o grubości od pięciu do ośmiu centymetrów. Najlepszym materiałem ściółkującym jest przekompostowana kora sosnowa, zrębki drewniane lub dobrze rozłożony kompost liściowy. Ściółkowanie drastycznie ogranicza parowanie wody z gleby oraz hamuje wzrost konkurencyjnych chwastów.
Dodatkową zaletą ściółkowania jest ochrona młodej strefy korzeniowej przed skrajnymi temperaturami – zarówno przed nadmiernym nagrzewaniem się podłoża w lecie, jak i przed głębokim przemarzaniem podczas bezśnieżnej zimy. Rozkładająca się z czasem ściółka wzbogaca ponadto górną warstwę gleby w cenną materię organiczną.
Pielęgnacja grabu w pierwszym roku po posadzeniu
Pierwszy rok uprawy jest kluczowy dla prawidłowego przyjęcia się i rozbudowy systemu korzeniowego grabu. Najważniejszym zabiegiem pielęgnacyjnym staje się regularne kontrolowanie wilgotności podłoża. W okresach bezdeszczowych żywopłot należy podlewać raz lub dwa razy w tygodniu, podając wodę powoli i bezpośrednio pod korzenie roślin.
Równie istotne jest systematyczne usuwanie chwastów, które pojawiają się na pasie ściółki. Chwasty czerpią z gleby składniki odżywcze oraz wilgoć, osłabiając młode sadzonki grabu. Odchwaszczanie należy prowadzić ręcznie, unikając głębokiego spulchniania gleby graczką, aby nie uszkodzić płytko rozmieszczonych korzeni włośnikowych.
W pierwszym roku po posadzeniu rezygnuje się z intensywnego nawożenia mineralnego, zwłaszcza azotowego. Młode korzenie są bardzo wrażliwe na wysokie stężenie soli mineralnych, co mogłoby doprowadzić do ich uszkodzenia. Roślinie w zupełności wystarczą składniki pokarmowe wprowadzone do gleby podczas przygotowywania podłoża kompostem.
Regularne cięcie i formowanie dojrzałego żywopłotu z grabu
Prawidłowo prowadzony żywopłot z grabu wymaga regularnego strzyżenia dwa do trzech razy w sezonie wegetacyjnym. Pierwsze cięcie wykonuje się na przełomie maja i czerwca, usuwając młode przyrosty o połowę ich długości. Drugie cięcie przeprowadza się pod koniec sierpnia, aby nowe pędy zdążyły zdrewnieć przed nadejściem zimowych mrozów.
Podczas formowania należy dbać o nadanie żywopłotowi odpowiedniego profilu poprzecznego. Najlepsze efekty daje przekrój trapezowaty, w którym żywopłot jest nieznacznie szerszy u podstawy i zwęża się ku górze. Taki kształt zapewnia równomierny dostęp światła słonecznego do dolnych gałęzi, zapobiegając ich obumieraniu i ogałacaniu się krzewów.
- Termin letni: Przełom maja i czerwca – skrócenie tegorocznych przyrostów o połowę.
- Termin późnoletni: Koniec sierpnia – cięcie wyrównujące przed nadejściem zimy.
- Profil trapezowaty: Szeroka podstawa i zwężający się wierzchołek dla lepszego doświetlenia dolnych gałęzi.
Do cięcia żywopłotu należy używać wyłącznie ostrych narzędzi, takich jak sekatory ręczne, nożyce spalinowe lub akumulatorowe. Tępe ostrza miażdżą pędy, tworząc postrzępione rany, które wolniej się goją i stanowią wrota dla infekcji grzybowych i bakteryjnych. Po zakończeniu strzyżenia narzędzia warto zdezynfekować alkoholem.
Nawożenie i dożywianie grabu w kolejnych latach
Począwszy od drugiego roku po posadzeniu, żywopłot z grabu wymaga regularnego uzupełniania składników pokarmowych ze względu na intensywny przyrost masy zielonej. Wczesną wiosną, na przełomie marca i kwietnia, stosuje się wieloskładnikowe nawozy mineralne ze zwiększoną zawartością azotu, który stymuluje rozwój nowych pędów i liści.
Zamiast nawozów sztucznych można z powodzeniem stosować nawożenie organiczne w postaci dojrzałego kompostu lub suszonego obornika. Substancje organiczne rozkłada się równomiernie pod krzewami w warstwie o grubości około dwóch centymetrów i delikatnie miesza z górną warstwą podłoża. Nawozy organiczne poprawiają ponadto strukturę gleby i wzbogacają ją w próchnicę.
Od połowy sierpnia należy bezwzględnie zaprzestać podawania nawozów azotowych, aby nie stymulować wzrostu nowych pędów przed zimą. W tym okresie warto zastosować jesienne nawozy potasowo-fosforowe, które przyspieszają drewnienie tkanek oraz zwiększają odporność żywopłotu na niskie temperatury i uszkodzenia mrozowe.
Najczęstsze choroby i szkodniki grabu oraz ich zwalczanie
Grab zwyczajny należy do gatunków wyjątkowo odpornych na patogeny, jednak w niekorzystnych warunkach siedliskowych może ulegać porażeniom. Najczęściej występującą chorobą grzybową jest mączniak prawdziwy, objawiający się mączystym, białym nalotem na górnej stronie liści. W przypadku wystąpienia objawów stosuje się opryski preparatami grzybobójczymi na bazie miedzi lub siarki.
Ze szkodników na młodych liściach grabu mogą pojawiać się mszyce oraz przędziorki, które wysysają soki z tkanek roślinnych, powodując zwijanie się i żółknięcie liści. Ich obecność sprzyja również rozwojowi grzybów sadzakowych. W walce ze szkodnikami warto w pierwszej kolejności wykorzystać preparaty ekologiczne na bazie oleju rzepakowego lub szarego mydła.
Profilaktyka odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowotności żywopłotu. Polega ona na regularnym grabieniu i usuwaniu opadłych, porażonych liści jesienią, dbaniu o odpowiednią przewietrzność korony poprzez prawidłowe cięcie oraz unikaniu zraszania liści podczas zimowego i letniego podlewania. Zdrowe i dobrze odżywione rośliny znacznie rzadziej padają ofiarą szkodników.
Porównanie żywopłotu z grabu i żywopłotu z buka
Wybór między grabem zwyczajnym a bukiem pospolitym stanowi jeden z najczęstszych dylematów przy planowaniu liściastego żywopłotu. Choć oba gatunki tworzą piękne, gęste ściany zieleni i zachowują suche liście na zimę, różnią się wymaganiami siedliskowymi. Grab jest zdecydowanie bardziej tolerancyjny wobec gorszych jakościowo gleb i znosi gleby ciężkie oraz gliniaste.
Buk pospolity wymaga podłoża bardzo żyznego, przepuszczalnego i stałej wilgotności powietrza, przez co gorzej sprawdza się w trudniejszych warunkach miejskich czy na ubogich glebach. Grab rośnie ponadto nieco szybciej we wczesnej fazie rozwoju i wykazuje znacznie wyższe zdolności regeneracyjne po drastycznym przycięciu odmładzającym.
Pod względem estetycznym liście buka charakteryzują się większym połyskiem oraz nieco intensywniejszą, miedzianą barwą w okresie zimowym. Grab z kolei zachwyca matową, głęboką zielenią wiosną i latem oraz jasnobrązowym odcieniem zimą. Z uwagi na niższą cenę sadzonek i mniejsze wymagania glebowe to właśnie grab pozostaje częściej wybieraną rośliną.