Sadzenie winorośli wymaga wyboru nasłonecznionego stanowiska, przygotowania przepuszczalnej gleby o pH 6,5–7,0 oraz zachowania odpowiedniej głębokości sadzenia, tak aby miejsce szczepienia znajdowało się 5–10 cm nad poziomem gruntu. Najlepszym terminem na sadzenie sadzonek z gołym korzeniem jest jesień lub wczesna wiosna, natomiast rośliny w pojemnikach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny. Kluczowe jest obfite podlanie i usypanie kopczyka ochronnego.
Prawidłowo posadzona winorośl rozwija silny system korzeniowy, który sięga na głębokość nawet kilku metrów. Proces ten decyduje o odporności krzewu na suszę oraz o późniejszym plonowaniu. Staranny dobór odmiany oraz właściwe przygotowanie podłoża gwarantują szybkie przyjmowanie się sadzonek i obfite zbiorowanie słodkich owoców przez wiele dziesięcioleci uprawy w ogrodzie lub na działce.
Optymalne terminy sadzenia winorośli w polskich warunkach klimatycznych
Odpowiedź na pytanie o najlepszy termin sadzenia zależy od rodzaju materiału szkółkarskiego. Sadzonki zdrewniałe z gołym korzeniem sadzi się od połowy października do pierwszych przymrozków lub wiosną, od końca marca do kwietnia, zanim ruszy wegetacja. Jesienne sadzenie sprzyja szybszej regeneracji systemu korzeniowego w okresie zimowym i wczesnemu startowi wiosennemu rośliny.
Sadzonki doniczkowane, posiadające rozwiniętą bryłę korzeniową, cechują się znacznie większą elastycznością. Można wysadzać je do gruntu od maja do końca września bez ryzyka uszkodzenia delikatnych korzeni. Trzeba pamiętać, że sadzenie letnie wymaga regularnego nawadniania ze względu na wysokie temperatury oraz intensywne parowanie wody z powierzchni liści młodej winorośli.
- Sadzenie jesienne – sprzyja ukorzenianiu w uśpieniu, wymaga jednak solidnego okopczykowania przed mrozem.
- Sadzenie wiosenne – eliminuje ryzyko przemarznięcia zimą, lecz wymaga czujności podczas majowych przymrozków.
- Sadzenie letnie – dotyczy wyłącznie roślin z pojemników i wiąże się z koniecznością ciągłej kontroli wilgotności.
Wybór terminu wiosennego jest szczególnie zalecany w chłodniejszych rejonach Polski, gdzie bezśnieżne zimy mogą uszkodzić młode korzenie. Sadząc winorośl w kwietniu, unikamy zagrożenia ze strony siarczystych mrozów, pozwalając roślinie na uformowanie silnych pędów przed nadejściem kolejnej zimy. Kluczowe pozostaje jednak zabezpieczenie młodych przyrostów przed wiosennymi przymrozkami.
Wybór idealnego stanowiska pod uprawę winorośli
Winorośl jest rośliną ciepłolubną i wykazuje wysokie zapotrzebowanie na promieniowanie słoneczne. Najlepsze plony uzyskuje się na stokach o wystawie południowej lub południowo-zachodniej, gdzie nachylenie terenu ułatwia naturalny odpływ zimnego powietrza. Miejsce pod uprawę powinno być osłonięte od porywistych wiatrów północnych i wschodnich, które wywołują uszkodzenia mrozowe krzewów.
W ogrodach przydomowych doskonałym miejscem do nasadzeń są ściany budynków wyeksponowane na południe. Nagrzane w ciągu dnia mury oddają ciepło nocą, stwarzając mikroklimat sprzyjający dojrzewaniu owoców o wysokiej zawartości cukrów. Należy unikać zagłębień terenu oraz zastoisk mrozowych, w których gromadzi się chłodne powietrze, powodując przemarzanie pąków wiosną.
- Maksymalna ekspozycja na słońce przez minimum 8 godzin dziennie.
- Naturalna ochrona przed wiatrem w postaci żywopłotów, płotów lub murów.
- Swobodny przepływ powietrza zapobiegający rozwojowi chorób grzybowych.
Dostęp światła odgrywa kluczową rolę w procesie fotosyntezy oraz w prawidłowym drewnieniu pędów przed zimą. Krzewy posadzone w cieniu rosną słabiej, wytwarzają drobniejsze jagody o wysokiej kwasowości i są podatniejsze na mączniaka rzekomego. Odpowiednia cyrkulacja powietrza wokół korony redukuje wilgotność liści, ograniczając konieczność stosowania chemicznych środków ochrony.
Wymagania glebowe i przygotowanie podłoża przed sadzeniem
Gleba pod uprawę winorośli powinna być umiarkowanie zwięzła, przepuszczalna oraz bogata w składniki odżywcze. Winorośl najlepiej rośnie na podłożach piaszczysto-gliniastych, żwirowych lub wapiennych o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego, mieszczącym się w przedziale pH od 6,2 do 7,2. Zdecydowanie należy unikać gleb ciężkich, ilastych oraz podmokłych, w których korzenie podlegają zagniwaniu.
Przygotowanie gleby należy rozpocząć kilkanaście tygodni przed planowanym sadzeniem. Proces ten obejmuje dokładne odchwaszczenie terenu z chwastów trwałych, takich jak perz czy ostrożeń. Następnie wykonuje się przekopanie podłoża na głębokość około 50–60 cm, co rozluźnia strukturę ziemi i umożliwia swobodny rozwój korzeni w pierwszych latach po posadzeniu.
- Wapnowanie podłoża w przypadku zbyt niskiego pH, wykonywane jesienią.
- Wprowadzenie przekompostowanego obornika lub dojrzałego kompostu.
- Dodanie piasku lub drobnego żwiru do gleb zwięzłych w celu poprawy drenażu.
Wzbogacenie podłoża materią organiczną poprawia jego zdolności retencyjne przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniej napowietrzności. Zastosowanie obornika w dawce około 4–6 kg na metr kwadratowy dostarcza niezbędnego azotu, potasu oraz fosforu. Warto również przeprowadzić badanie chemiczne gleby, aby precyzyjnie dostosować dawki nawozów mineralnych do istniejących niedoborów pokarmowych.
Wybór odpowiednich odmian winorośli do ogrodu i winnicy
Dobór właściwej odmiany jest warunkiem sukcesu w uprawie winorośli w polskich warunkach klimatycznych. Szukając sadzonek, należy zwrócić uwagę na mrozoodporność, czas dojrzewania owoców oraz odporność na patogeny grzybowe. Do uprawy amatorskiej najbardziej polecane są odmiany deserowe oraz przerobowe charakteryzujące się krótkim okresem wegetacji i wysoką tolerancją na niekorzystne warunki.
Odmiany deserowe rodzą duże, smaczne owoce przeznaczone do bezpośredniego spożycia, podczas gdy odmiany przerobowe służą do wyrobu domowych win i soków. Warto wybierać hybrydy złożone, wykazujące genetyczną odporność na mączniaka prawdziwego i rzekomego. Dzięki temu uprawa winorośli w ogrodzie wymaga minimalnej ilości oprysków ochronnych w trakcie sezonu.
- Deserowe: Arkadia, Nero, Kodrianka, Swenson Red, Muskat Odeski.
- Przerobowe na wino białe: Solaris, Bianca, Seyval Blanc, Johanniter.
- Przerobowe na wino czerwone: Regent, Rondo, Cabernet Cortis.
W rejonach o chłodniejszym mikroklimacie sprawdzą się odmiany wczesne, które dojrzewają pod koniec sierpnia lub we wrześniu. Wybór odmian późnych wiąże się z ryzykiem braku pełnej dojrzałości owoców w chłodne lata. Przed zakupem warto przeanalizować sumę aktywnych temperatur w danym regionie, aby idealnie dopasować wymagania odmiany do możliwości klimatycznych.
Rodzaje sadzonek winorośli i ich właściwa selekcja
Na rynku ogrodniczym dostępne są dwa podstawowe rodzaje materiału nasadzeniowego: sadzonki własnokorzeniowe oraz sadzonki szczepione na podkładkach. Sadzonki szczepione są zdecydowanie bardziej polecane ze względu na odporność podkładek na filokserę – groźnego szkodnika korzeniowego, a także wyższą tolerancję na niekorzystny odczyn gleby i trudne warunki wodne.
Wybierając sadzonki z gołym korzeniem, należy zwrócić szczególną uwagę na stan systemu korzeniowego oraz pędu głównego. Zdrowa roślina powinna posiadać co najmniej trzy promienisto rozmieszczone, grube korzenie o długości powyżej 15 cm. Korzenie po przekrojeniu powinny być białe i soczyste, a przycięty pęd winien wykazywać żywą, zieloną barwę na przekroju.
- Brak uszkodzeń mechanicznych oraz śladów żerowania szkodników.
- Widoczne, zrośnięte i stabilne miejsce szczepienia bez pęknięć.
- Elastyczne, dobrze zdrewniałe pędy z wyraźnymi pąkami.
Sadzonki w pojemnikach powinny mieć gęsto uformowaną bryłę korzeniową oraz zdrowo rozwinięte liście bez plam chorobowych. Należy unikać zakupu roślin o zżółkniętych liściach lub przesuszonym podłożu. Dobry materiał szkółkarski z certyfikowanej winnicy to gwarancja zgodności odmianowej oraz wolności od groźnych wirusów i bakterii trapiących uprawy winorośli.
Właściwa rozstawa i planowanie rozmieszczenia krzewów
Zachowanie odpowiednich odstępów między krzewami jest niezbędne dla zapewnienia roślinom optymalnego dostępu do słońca oraz składników odżywczych. Zagęszczenie nasadzeń zależy od wigoru danej odmiany, formy prowadzenia oraz żyzności gleby. Zbyt gęste sadzenie prowadzi do nadmiernego zacienienia, słabszego przewietrzania krzewów oraz zwiększonego ryzyka porażenia chorobami grzybowymi.
Dla odmian deserowych zaleca się zachowanie odległości 1,2 do 1,5 metra między roślinami w rzędzie. Odstęp między rzędami powinien wynosić od 2,0 do 2,5 metra, co umożliwia swobodną pielęgnację i koszenie trawy. W przypadku sadzenia winorośli przy ścianach budynków lub ogrodzeniach, krzewy należy umieszczać w odległości co najmniej 50 cm od muru.
- Odmiany przerobowe w winnicy: 1,0–1,2 m w rzędzie, 2,0 m między rzędami.
- Odmiany deserowe w ogrodzie: 1,2–1,5 m w rzędzie, 2,2–2,5 m między rzędami.
- Forma szpalerowa przy ogrodzeniu: minimum 1,5 m odległości między krzewami.
Wybór kierunku rzędów ma istotne znaczenie dla efektywności fotosyntezy. Najlepszym rozwiązaniem jest wytyczenie rzędów w osi północ-południe, co gwarantuje równomierne nasłonecznienie obydwu stron szpaleru w ciągu dnia. W terenach nachylonych rzędy wyznacza się często w poprzek stoku, aby zapobiec erozji gleby wywołanej przez spływające wody opadowe.
Przygotowanie sadzonek winorośli do posadzenia w gruncie
Prawidłowe przygotowanie sadzonki bezpośrednio przed umieszczeniem w ziemi ma kluczowy wpływ na tempo jej ukorzeniania. W przypadku sadzonek z gołym korzeniem zabieg rozpoczyna się od namoczenia korzeni w czystej wodzie przez okres od 12 do 24 godzin. Nici korzeniowe odzyskują turgor, co znacząco ułatwia roślinie start w nowym środowisku.
Po namoczeniu przystępuje się do przycinania systemu korzeniowego oraz części nadziemnej. Korzenie stópkowe, wyrastające z samego dołu sadzonki, skraca się do długości około 10–15 cm. Korzenie przybyszowe, rosnące z wyższych węzłów, należy całkowicie usunąć. Łozę przycina się krótko, pozostawiając jedynie 2–3 najsilniejsze, dobrze uformowane pąki.
- Stosuj wyłącznie ostre i zdezynfekowane sekatory.
- Unikaj przesuszania odsłoniętych korzeni na słońcu i wietrze.
- Sadzonki doniczkowe delikatnie rozluźnij na obwodzie przed posadzeniem.
Sadzonki w pojemnikach nie wymagają przycinania korzeni, chyba że są one mocno zawinięte na dnie doniczki. W takiej sytuacji należy delikatnie rozprostować lub lekko poncinać zbitą bryłę korzeniową. Przed sadzeniem roślinę z pojemnika obficie podlewa się wodą, co ułatwia jej bezuszkodzeniowe wyjęcie i poprawia kontakt korzeni z nowym podłożem.
Technika kopania i przygotowania dołka pod winorośl
Wykopanie dołka o odpowiednich wymiarach jest gwarancją swobodnego ułożenia korzeni bez ich podwijania. Wymiary dołka powinny wynosić około 40–50 cm szerokości oraz 50–60 cm głębokości. Wykopując ziemię, należy rozdzielić górną, żyzną warstwę próchniczą od niżej leżącej warstwy jałowej, co pozwoli na odpowiednie skomponowanie podłoża wypełniającego.
Na dnie wykopanego dołka warto uformować niewielki stożek z żyznej ziemi wymieszanej z dobrze rozłożonym kompostem lub przekompostowanym obornikiem. W przypadku gleb ciężkich i nieprzepuszczalnych konieczne jest wykonanie drenażu. W tym celu na dno wysypuje się kilkucentymetrową warstwę drobnego żwiru, kamyków lub tłucznia, co zapobiega zastojom wody.
- Dwie części żyznej ziemi ogrodowej z górnej warstwy wykopu.
- Jedna część dojrzałego kompostu lub przekompostowanego obornika.
- Jedna część drobnego piasku lub żwiru na glebach zwięzłych.
Należy pamiętać, aby obornik lub nawozy mineralne nie stykały się bezpośrednio z delikatnymi korzeniami sadzonki. Obornik ułożony na dnie dołka przykrywa się kilkucentymetrową warstwą czystej ziemi. Dopiero na tak przygotowanym podłożu opiera się korzenie krzewu, co chroni je przed ewentualnymi oparzeniami chemicznymi i stymuluje do wzrostu w dół.
Sadzenie winorośli krok po kroku – poprawny przebieg zabiegu
Właściwy proces umieszczania sadzonki w dołku wymaga staranności i precyzji. Sadzonkę z gołym korzeniem opiera się na przygotowanym stożku ziemi, równomiernie rozkładając korzenie we wszystkich kierunkach. Korzenie nie mogą ulegać zagięciu do góry, gdyż zakłóca to pobieranie wody i składników odżywczych oraz osłabia stabilność całego krzewu.
Podczas zasypywania dołka ziemią należy delikatnie potrząsać sadzonką, co ułatwia dokładne wypełnienie wolnych przestrzeni między korzeniami. Glebę zasypuje się warstwami, lekko ją stopniowo ugniatając stopą wokół rośliny. Ugniecenie podłoża zapewnia stabilność sadzonce oraz usuwa pęcherze powietrza, które mogłyby prowadzić do wysychania delikatnych włośników korzeniowych.
- Ustawienie sadzonki pionowo lub lekko skośnie w stronę podpory.
- Równomierne rozłożenie korzeni bez nakładania się na siebie.
- Umiarkowane zagęszczenie gleby wokół posadzonej rośliny.
Po wypełnieniu dołka do trzech czwartych głębokości zaleca się wlanie około 5–10 litrów wody. Woda doprowadza do osiadania ziemi i jeszcze dokładniejszego oblepienia korzeni drobnymi cząstkami podłoża. Dopiero po całkowitym wsiąknięciu wody uzupełnia się pozostałą część dołka i przystępuje do dalszych czynności pielęgnacyjnych wokół młodej winorośli.
Prawidłowe głębokie sadzenie i formowanie kopczyków ochronnych
Głębokość sadzenia winorośli ma kluczowe znaczenie dla jej odporności na zimowe mrozy. W polskich warunkach klimatycznych sadzonkę umieszcza się na tyle głęboko, aby miejsce szczepienia lub baza pędów znajdowała się około 5–10 cm nad powierzchnią gruntu. Sadzenie zbyt płytkie naraża system korzeniowy na przemarzanie, natomiast zbyt głębokie opóźnia rozwój rośliny.
Niezwłocznie po posadzeniu winorośli i wyrównaniu terenu wokół niej należy usypać ochronny kopczyk z lekkiej ziemi lub torfu. Kopczyk powinien przykrywać całą wystającą część sadzonki wraz z pozostawionymi pąkami na wysokość około 10–15 cm. Zabieg ten chroni młode pędy przed wysychaniem pod wpływem wiatru oraz przed niespodziewanymi przymrozkami.
- Zabezpieczenie pąków przed utratą wilgoci w pierwszych tygodniach.
- Ochrona młodych tkanek przed przymrozkami wiosennymi i zimowymi.
- Stworzenie stabilnego mikroklimatu sprzyjającego szybkiemu wybijaniu pąków.
Kopczyk pozostawia się na roślinie aż do momentu, gdy pąki zaczną intensywnie rozwijać się pod ziemią i wypuszczać pierwsze zielone przyrosty. Wówczas, najlepiej w pochmurny dzień, kopczyk delikatnie się rozgarnia, odsłaniając młode pędy. Zbytnie opóźnienie tego zabiegu może doprowadzić do wybiegnięcia pędów i ich łatwego wyłamania podczas rozgarniania.
Pierwsze podlewanie i ściółkowanie młodych krzewów
Pierwsze podlewanie tuż po posadzeniu jest obowiązkowym elementem procedury sadzenia winorośli. Nawet jeśli gleba wydaje się wilgotna, pod każdy krzew należy wlać od 10 do 15 litrów odstanej wody. Obfite nawodnienie gwarantuje zlikwidowanie pustek powietrznych w strefie korzeniowej oraz inicjuje procesy fizjologiczne związane ze wzrostem nowych włośników.
Po wsiąknięciu wody i uformowaniu kopczyka warto pomyśleć o zabezpieczeniu otoczenia krzewu przed nadmiernym parowaniem. Ściółkowanie gleby wokół winorośli materiałami organicznymi lub czarną włókniną ogranicza rozwój chwastów i utrzymuje stałą wilgotność podłoża. Jako ściółkę organiczną stosuje się przekompostowaną korę sosnową, zrębki drzewne lub słomę.
- Redukcja parowania wody z wierzchniej warstwy gleby.
- Zahamowanie kiełkowania nasion chwastów stanowiących konkurencję.
- Utrzymanie wyższej temperatury podłoża w okresie chłodów.
Warstwa ściółki organicznej powinna mieć grubość około 5–8 cm i nie stykać się bezpośrednio z pniem rośliny, aby uniknąć infekcji grzybowych. W przypadku użycia czarnej agrowłókniny gleba pod nią szybciej się nagrzewa, co stymuluje rozwój korzeni wiosną. Należy jednak kontrolować wilgotność gleby pod matą w upalne letnie dni.
Montaż podpór i rusztowań dla rozwijających się pędów
Winorośl jest pnączem i do prawidłowego wzrostu wymaga stabilnych podpór już od pierwszego roku po posadzeniu. Brak podpory powoduje płożenie się pędów po ziemi, co sprzyja porażeniu przez patogeny glebowe i utrudnia formowanie krzewu. Tuż obok posadzonej sadzonki należy wbić mocny palik o wysokości około 150 cm.
W uprawie szpalerowej docelowym systemem podparcia są rusztowania składające się z słupków oraz rozciągniętych drutów. Słupki skrajne i pośrednie wkopuje się na głębokość minimum 60 cm, stwarzając stabilną konstrukcję odporną na silny wiatr. Pierwszy drut nośny zawiesza się zazwyczaj na wysokości 70–80 cm nad ziemią, a kolejne co 40 cm.
- Słupki skrajne o zwiększonej średnicy, solidnie zakotwione w gruncie.
- Słupki pośrednie drewniane, metalowe lub z tworzywa sztucznego.
- Drut ze stali nierdzewnej lub ocynkowany o grubości 2,5–3,0 mm.
Młode przyrosty winorośli należy regularnie przywiązywać do palików lub drutów rusztowania za pomocą elastycznych wężyków szkółkarskich lub spinek. Pędy prowadzi się pionowo w górę, co stymuluje ich szybki wzrost i ułatwia późniejsze cięcie formujące. Należy dbać, aby wiązania nie wpijały się w grubiejące z czasem tkanki pędów.
Pielęgnacja młodej winorośli w pierwszym roku po posadzeniu
Pierwszy rok uprawy winorośli jest okresem krytycznym, w którym roślina buduje swój system korzeniowy i układa szkielet przyszłego krzewu. Głównym celem pielęgnacji jest wyhodowanie 1–2 silnych, zdrowych pędów głównych. Wszystkie słabe, nadprogramowe latorośle wybijające z pąków należy sukcesywnie wyłamywać, gdy osiągną długość kilku centymetrów.
W ciągu sezonu wegetacyjnego konieczne jest regularne usuwanie pasierbów, czyli pędów bocznych wyrastających z kątów liści. Pasierby nie powinny być wyrywane całkowicie, lecz uszczykiwane za pierwszym lub drugim liściem. Zabieg ten zapobiega zagęszczaniu się krzewu, kierując energię rośliny na wzrost pędu głównego i jego prawidłowe drewnienie.
- Regularne odchwaszczanie pasu gleby wzdłuż rzędów krzewów.
- Systematyczne usuwanie zbędnych latorośli i uszczykiwanie pasierbów.
- Ochrona młodych liści przed chorobami grzybowymi i szkodnikami.
Ważnym elementem pielęgnacji jest dbałość o stan zdrowotny liści, które są fabryką substancji odżywczych dla rośliny. Należy unikać polewania liści wodą podczas podlewania, co ogranicza ryzyko wystąpienia infekcji mączniaka. W razie potrzeby należy stosować profilaktyczne opryski ekologiczne lub chemiczne środki ochrony roślin dostosowane do fazy wzrostu.
Nawożenie i nawadnianie winorośli we wczesnej fazie wzrostu
Młoda winorośl posiada wrażliwy system korzeniowy, dlatego dawkowanie nawozów w pierwszym roku po posadzeniu musi być przemyślane i umiarkowane. Jeśli gleba została odpowiednio zaprawiona obornikiem lub kompostem przed sadzeniem, dodatkowe nawożenie mineralne w pierwszym sezonie nie jest konieczne, a wręcz może doprowadzić do zasolenia gleby i uszkodzenia korzeni.
W przypadku gleb ubogich od drugiego miesiąca po posadzeniu można zastosować doglebowo niewielkie dawki nawozów azotowych lub dokarmianie dolistne. Od połowy lipca należy całkowicie zaprzestać podawania azotu, aby nie przedłużać wzrostu wegetatywnego. W sierpniu warto zastosować nawozy potasowe i fosforowe, które przyspieszają drewnienie pędów przed nadejściem zimy.
- Podlewaj rzadziej, ale obficie, dostarczając wodę do głębszych warstw.
- Stosuj nawozy potasowe późnym latem dla lepszego drewnienia łozy.
- Unikaj przenawożenia azotem, które obniża mrozoodporność rośliny.
Nawadnianie młodych krzewów jest niezbędne w okresach bezdeszczowych. Podlewanie powinno być rzadkie, lecz obfite – jednorazowo około 10–15 litrów wody na krzew co 7–10 dni. Częste i powierzchowne podlewanie stymuluje rozwój korzeni płytko pod powierzchnią ziemi, co czyni roślinę podatną na suszę i zimowe przemarzanie.
Ochrona młodych krzewów winorośli przed chorobami i szkodnikami
Młode sadzonki winorośli są szczególnie wrażliwe na ataki grzybów chorobotwórczych, z których największe zagrożenie stanowią mączniak rzekomy oraz mączniak prawdziwy. Mączniak rzekomy objawia się oliwkowymi plamami na wierzchniej stronie liści i białym nalotem pod spodem, natomiast mączniak prawdziwy tworzy mączysty nalot na wszystkich zielonych częściach rośliny.
Profilaktyka odgrywa decydującą rolę w utrzymaniu zdrowotności winnicy. Polega ona na zapewnieniu przewietrzania krzewów, wycinaniu zbędnych zagęszczających pędów oraz unikaniu zwilżania liści. W situacjach zwiększonego zagrożenia pogodowego zaleca się stosowanie oprysków preparatami miedziowymi i siarkowymi lub nowoczesnymi środkami systemicznymi chroniącymi młode przyrosty.
- Mączniak rzekomy – poraża liście przy wysokiej wilgotności powietrza.
- Mączniak prawdziwy – rozwija się w warunkach suchej i ciepłej pogody.
- Szpeciele i przędziorki – drobne roztocza uszkadzające młode liście.
Wśród szkodników zagrożenie stanowią przędziorki oraz szpeciele winoroślowe, wywołujące pilśniowatość liści. Zauważenie pierwszych objawów żerowania wymaga szybkiej reakcji i zastosowania odpowiednich akarycydów lub preparatów ekologicznych na bazie olejów roślinnych. Zdrowe liście w pierwszym roku to warunek konieczny do prawidłowego ukorzenienia się krzewu.
Formowanie i cięcie winorośli w początkowych latach uprawy
Cięcie winorośli jest najważniejszym zabiegiem agrotechnicznym decydującym o wielkości i jakości plonu oraz trwałości krzewu. W pierwszym roku po posadzeniu cel zabiegów ogranicza się do wyprowadzenia jednego lub dwóch silnych pędów. Wiosną drugiego roku wykonuje się cięcie zasadnicze, skracając wyhodowaną łozę na odpowiednią wysokość w zależności od wybranej formy prowadzenia.
Popularnymi formami prowadzenia winorośli w polskich ogrodach są sznur Guyota, sznur Royat oraz formy pucharowe i przyścienne. Formowanie krzewu trwa zazwyczaj od trzech do czterech lat. Wymaga ono konsekwentnego skracania pędów w okresie spoczynku zimowego oraz usuwania zbędnych przyrostów zielonych w trakcie sezonu wegetacyjnego.
- Sznur pojedynczy lub podwójny Guyota – ceniony w uprawie przerobowej.
- Sznur stały Royat – łatwy w pielęgnacji i odpowiedni do ogrodu.
- Formy wysokiej ramy przyściennej – doskonałe do odmian deserowych.
Cięcie zimowe winorośli wykonuje się na przedwiośniu, od końca lutego do marca, zanim w roślinie ruszą soki. Zbytnie opóźnienie cięcia prowadzi do tak zwanego płaczu winorośli, czyli wycieku soków z ran po cięciu. Choć zjawisko to jest naturalne, może osłabiać roślinę przed rozpoczęciem intensywnej wegetacji.
Zabezpieczanie winorośli przed mrozem i przymrozkami zimowymi
Młode krzewy winorośli w pierwszych dwóch latach po posadzeniu wymagają bezwzględnego zabezpieczenia przed zimowymi spadkami temperatur. Większość odmian wytrzymuje mrozy od minus 18 do minus 26 stopni Celsjusza, jednak młode korzenie i nasada pnia są znacznie bardziej wrażliwe. Podstawową metodą ochrony jest jesienne okopczykowanie roślin ziemią.
Kopczykowanie zimowe wykonuje się w listopadzie, przed nadejściem trwałych mrozów. Wokół pnia usypuje się stożek z ziemi o wysokości 25–30 cm, który zakrywa pąki znajdujące się u nasady krzewu. W przypadku odmian wrażliwych całą młodą łozę można przygiąć do ziemi i przysypać warstwą podłoża lub okryć stroiszem z gałęzi iglastych.
- Usypanie wysokiego kopczyka z ziemi u nasady pnia pod koniec jesieni.
- Okrycie pędów agrowłókniną lub gałęziami świerkowymi.
- Dymienie lub zraszanie winnicy w trakcie wiosennych przymrozków.
Wiosną groźne dla rozwijających się pąków są przymrozki majowe. Gdy zapowiadane są spadki temperatur poniżej zera, młode zielone pędy należy osłonić zimową agrowłókniną lub tekturowymi kołpakami. Staranna ochrona przed mrozem gwarantuje nieprzerwany rozwój krzewu i pozwala cieszyć się obfitym plonowaniem winorośli w kolejnych latach uprawy.