Kapusta od wieków stanowi jeden z najważniejszych warzyw w polskiej kuchni i ogrodnictwie. Jej uprawa nie należy do najtrudniejszych, jednak wymaga pewnej wiedzy i systematyczności. Roślina ta charakteryzuje się dużymi wymaganiami pokarmowymi oraz potrzebą odpowiedniego nawadniania, ale w zamian nagradza ogrodnika obfitymi plonami i długim okresem przechowywania. W niniejszym artykule przedstawimy kompleksowy poradnik dotyczący uprawy kapusty, od wyboru odpowiedniej odmiany, przez przygotowanie gleby, sadzenie, pielęgnację, aż po zbieranie i przechowywanie plonów.
Rodzaje i odmiany kapusty
Kapusta należy do rodziny kapustowatych i występuje w wielu odmianach, z których każda ma nieco inne wymagania i zastosowania kulinarne. Kapusta biała jest najpopularniejszą odmianą w Polsce, cenioną za długi okres przechowywania i uniwersalność w kuchni. Wykorzystuje się ją do produkcji kiszonej kapusty, a także jako składnik wielu tradycyjnych potraw. Odmiany wczesne dojrzewają już po osiemdziesięciu do stu dniach od wysadzenia rozsady, średnio wczesne potrzebują około stu dwudziestu dni, natomiast odmiany późne wymagają nawet stu sześćdziesięciu dni wegetacji.
Kapusta czerwona różni się od białej przede wszystkim barwą liści, która zawdzięcza swoją intensywność antocyjanom. Te związki chemiczne nie tylko nadają jej charakterystyczny kolor, ale również wzbogacają wartość odżywczą. Kapusta czerwona wymaga podobnych warunków uprawy jak biała, choć często preferuje nieco cieplejsze stanowiska. Jej główki są zazwyczaj nieco mniejsze i twardsze od kapusty białej, co przekłada się na jeszcze dłuższy okres przechowywania.
Kapusta włoska, znana również jako kapusta savoy lub sabaudzka, charakteryzuje się marszczonymi, pofałdowanymi liśćmi i delikatniejszym smakiem. Jest bardziej odporna na mrozy niż kapusta biała, co czyni ją doskonałym wyborem do uprawy jesiennej. Jej liście są luźniej ułożone, przez co główki są mniej zwarte, ale zarazem bardziej dekoracyjne. Ta odmiana doskonale nadaje się do przygotowywania gołąbków oraz różnorodnych dań na ciepło.
Kapusta pekińska i kapusta chińska pak choi reprezentują azjatyckie odmiany kapusty o zupełnie innych właściwościach. Kapusta pekińska tworzy wydłużone, cylindryczne główki z delikatnymi, jasnozielonymi liśćmi. Charakteryzuje się bardzo krótkim okresem wegetacji i doskonale nadaje się do uprawy wiosennej oraz jesiennej. Wymaga jednak szczególnej uwagi, ponieważ łatwo przechodzi w fazę kwitnienia przy długim dniu i wysokich temperaturach.
Wymagania glebowe i stanowiskowe
Kapusta jest rośliną o wysokich wymaganiach pokarmowych, dlatego najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchniczych i głębokich. Optymalne pH gleby dla uprawy kapusty mieści się w zakresie od sześciu i pół do siedmiu i pół, choć roślina toleruje również odczyn lekko zasadowy. Gleby kwaśne, o pH poniżej sześciu, nie są odpowiednie dla kapusty, ponieważ sprzyjają rozwojowi kiły kapustnej, jednej z najgroźniejszych chorób tej rośliny. W przypadku zbyt kwaśnej gleby konieczne jest jej wapnowanie, które należy przeprowadzić jesienią, przynajmniej kilka miesięcy przed planowanym sadzeniem kapusty.
Struktura gleby ma ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju systemu korzeniowego kapusty. Najlepsze rezultaty osiąga się na glebach o strukturze gruzełkowatej, która zapewnia odpowiednią przepuszczalność powietrza i wody, jednocześnie utrzymując wilgoć. Gleby zbyt zwięzłe, gliniaste należy poprawić przez dodanie piasku, kompostu lub dobrze rozłożonego obornika. Z kolei gleby piaszczyste, które zbyt szybko wysychają i są ubogie w składniki pokarmowe, wzbogaca się dużymi ilościami materii organicznej oraz stosuje się intensywne nawożenie.
Stanowisko dla kapusty powinno być słoneczne lub co najwyżej półcieniste. Roślina ta potrzebuje minimum sześciu godzin bezpośredniego nasłonecznienia dziennie, aby wytworzyć zwarte, ciężkie główki. W miejscach zbyt zacienionych kapusta wykształca luźne, nieprawidłowo zbudowane główki oraz jest bardziej podatna na choroby. Jednocześnie stanowisko powinno być osłonięte przed silnymi wiatrami, które mogą uszkadzać delikatne liście młodych roślin oraz przyspieszać wysychanie gleby.
Płodozmian odgrywa kluczową rolę w uprawie kapusty i zapobieganiu gromadzeniu się w glebie patogenów oraz szkodników. Kapusty nie należy sadzić po innych roślinach kapustowatych, takich jak rzodkiewka, rzodkiew, brukselka, kalafior czy brokuł, przez co najmniej cztery lata. Najlepszymi przedplonami dla kapusty są rośliny bobowate, które wzbogacają glebę w azot, oraz warzywa dyniowate, pomidory czy seler. Dobrym rozwiązaniem jest również sadzenie kapusty po roślinach motylkowatych, które zostały zaorywane jako nawozy zielone.
Przygotowanie gleby i nawożenie
Przygotowanie stanowiska pod uprawę kapusty należy rozpocząć już jesienią poprzedzającego roku. Głębokie przekopanie gleby na głębokość łopaty, czyli około dwudziestu pięciu do trzydziestu centymetrów, pozwala na dokładne wymieszanie składników pokarmowych oraz poprawia strukturę gleby. Podczas jesiennego przekopywania warto wprowadzić do gleby obornik lub kompost w ilości około czterech do sześciu kilogramów na metr kwadratowy. Obornik powinien być dobrze rozłożony, aby uniknąć nadmiernego zasolenia gleby oraz ryzyka przeniesienia chorób i szkodników.
Wapnowanie gleby, jeśli jest konieczne, również przeprowadza się jesienią. Stosuje się wtedy wapno nawozowe, wapno kredowe lub dolomit, w zależności od potrzeb gleby i jej składu mineralnego. Dolomit jest szczególnie polecany, ponieważ oprócz wapnia dostarcza również magnez, który jest ważnym składnikiem pokarmowym dla kapusty. Dawka wapna zależy od pH gleby oraz jej typu i może wynosić od trzystu do tysiąca gramów na metr kwadratowy. Ważne jest, aby nie łączyć wapnowania z nawożeniem obornikiem w tym samym czasie, ponieważ prowadzi to do strat azotu.
Wiosenne przygotowanie stanowiska polega na wykonaniu płytkiego przekopania gleby lub jej spulchnieniu przy użyciu grabi. W tym czasie można wprowadzić nawozy mineralne, dostosowując ich ilość do potrzeb konkretnej odmiany kapusty oraz zasobności gleby. Kapusta ma szczególnie wysokie zapotrzebowanie na azot, który odpowiada za intensywny wzrost liści i tworzenie główek. Potas wpływa na jakość główek, ich zwartość oraz odporność na choroby, natomiast fosfor wspiera rozwój systemu korzeniowego.
Podstawowe nawożenie przed sadzeniem rozsady może obejmować stosowanie nawozów wieloskładnikowych w dawce około osiemdziesięciu do stu gramów na metr kwadratowy. W przypadku gleb ubogich lub gdy nie stosowano nawożenia organicznego, dawki te można zwiększyć. Alternatywnie można stosować nawozy jednoskładnikowe, takie jak saletra amonowa jako źródło azotu, superfosfat jako źródło fosforu oraz sól potasowa lub siarczan potasu jako źródło potasu. Nawozy mineralne należy dokładnie wymieszać z wierzchnią warstwą gleby, aby uniknąć lokalnych nadmiernych stężeń, które mogłyby uszkodzić młode korzenie.
Produkcja i sadzenie rozsady
Większość odmian kapusty uprawia się z rozsady, którą można wyprodukować samodzielnie lub zakupić w szkółkach ogrodniczych. Produkcja własnej rozsady daje większą kontrolę nad jakością roślin oraz pozwala na wybór dokładnie tych odmian, które najbardziej odpowiadają naszym potrzebom. Nasiona kapusty wczesnej wysiewa się od połowy lutego do połowy marca, kapusty średnio wczesnej od połowy marca do połowy kwietnia, natomiast kapusty późnej od końca kwietnia do połowy maja. Sieje się je do skrzynek, doniczek lub wielodoniczek wypełnionych substratem o dobrej przepuszczalności i wysokiej zawartości składników pokarmowych.
Nasiona kapusty należy wysiewać na głębokość około jednego centymetra, zachowując odstępy około dwóch do trzech centymetrów między nimi. Po wysianiu pojemniki umieszcza się w pomieszczeniu o temperaturze około osiemnastu do dwudziestu stopni Celsjusza, gdzie nasiona kiełkują w ciągu czterech do siedmiu dni. Po wschodach temperatura powinna zostać obniżona do około dwunastu do piętnastu stopni, aby zapobiec wyciąganiu się siewek. Młode rośliny wymagają dużo światła, dlatego należy je umieścić w jak najjaśniejszym miejscu lub stosować doświetlanie lampami.
Pikowanie rozsady, czyli przesadzanie pojedynczych siewek do osobnych pojemników, wykonuje się gdy rośliny wykształcą dwa prawdziwe liście, zazwyczaj dwa do trzech tygodnie po wschodach. Podczas pikowania skraca się korzeń główny, co stymuluje rozwój rozgałęzionego systemu korzeniowego. Rozsadę pikuje się do doniczek o średnicy około sześciu do ośmiu centymetrów lub do wielodoniczek, używając żyznego substratu. Po pikowaniu rośliny przez kilka dni trzyma się w lekkim cieniu i podlewa umiarkowanie, aby mogły się zaaklimatyzować.
Hartowanie rozsady jest niezbędnym etapem przygotowania roślin do wysadzenia w gruncie. Proces ten rozpoczyna się około dwóch tygodni przed planowanym terminem sadzenia i polega na stopniowym przyzwyczajaniu roślin do warunków zewnętrznych. Najpierw rozsadę wynosi się na zewnątrz tylko w ciągu dnia, na kilka godzin, stopniowo wydłużając ten czas. W kolejnych dniach pozostawia się ją na zewnątrz również w nocy, jeśli temperatura nie spada poniżej pięciu stopni Celsjusza. Dobrze zahartowana rozsada ma mocne, przysadziste łodygi oraz ciemnozielone, czasem lekko fioletowe liście.
Rozsadę kapusty sadzi się do gruntu, gdy ma około pięć do sześciu liści i jest wysoka na około piętnaście do dwudziestu centymetrów. Optimum dla kapusty wczesnej przypada na koniec kwietnia i początek maja, dla średnio wczesnej na maj, natomiast dla kapusty późnej na czerwiec. Przed sadzeniem warto obficie podlać rozsadę, aby łatwiej było ją wyjąć z doniczek bez uszkadzania korzeni. Sadzi się ją w rzędach, zachowując odpowiednie rozstawy między roślinami i rzędami, które dla kapusty wczesnej wynoszą około czterdzieści na pięćdziesiąt centymetrów, dla średnio wczesnej pięćdziesiąt na sześćdziesiąt centymetrów, a dla późnej sześćdziesiąt na siedemdziesiąt centymetrów.
Rośliny należy sadzić głęboko, nawet do pierwszych liści, co sprzyja tworzeniu dodatkowych korzeni przybyszowych oraz zapewnia lepszą stabilność roślin. Po posadzeniu rozsadę obficie podlewa się, nalewając wodę bezpośrednio pod każdą roślinę. W pierwszych dniach po sadzeniu, szczególnie jeśli pogoda jest słoneczna i ciepła, rośliny można lekko zacienić, używając gałązek lub agrowłókniny, aby zmniejszyć parowanie wody i ułatwić przyjmowanie się rozsady.
Podlewanie i nawożenie pogłówne
Kapusta należy do roślin o bardzo wysokich wymaganiach wodnych, ponieważ jej duże liście intensywnie parują wodę. Szczególnie ważne jest regularne podlewanie w okresie intensywnego wzrostu i zawiązywania główek, gdyż niedobór wody prowadzi do zahamowania wzrostu, pękania główek oraz pogorszenia ich jakości. W suchych okresach kapustę należy podlewać co dwa do trzech dni, dostarczając około dziesięciu do dwudziestu litrów wody na metr kwadratowy. Lepiej podlewać rzadziej, ale obficie, niż często i płytko, ponieważ płytkie podlewanie nie dociera do głębszych warstw gleby, gdzie znajduje się większość korzeni.
Najlepszym czasem na podlewanie jest ranek lub wieczór, kiedy parowanie jest najmniejsze i woda ma czas na wsiąknięcie w glebę. Podlewanie w pełnym słońcu nie jest wskazane, ponieważ krople wody działają jak soczewki i mogą powodować oparzenia liści. Woda powinna być możliwie bliska temperatury gleby, dlatego najlepiej używać wody deszczowej lub wody z wodociągu, która odstała przez kilka godzin. Zimna woda z głębokiej studni może powodować szok termiczny i hamować rozwój roślin.
Mulczowanie gleby wokół roślin warstwą skoszonej trawy, słomy lub kompostu o grubości około pięciu do dziesięciu centymetrów przynosi wiele korzyści. Mulcz ogranicza parowanie wody z gleby, zmniejsza wahania temperatury, hamuje wzrost chwastów oraz stopniowo rozkładając się wzbogaca glebę w materię organiczną i składniki pokarmowe. Należy jednak uważać, aby mulcz nie dotykał bezpośrednio łodyg roślin, ponieważ może to sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych.
Nawożenie pogłówne kapusty przeprowadza się w dwóch lub trzech terminach w trakcie wegetacji. Pierwsze nawożenie wykonuje się około trzech tygodni po wysadzeniu rozsady, gdy rośliny dobrze się przyjęły i rozpoczęły intensywny wzrost. Stosuje się wtedy nawozy azotowe, takie jak saletra amonowa lub mocznik, w dawce około dziesięciu do piętnastu gramów na metr kwadratowy. Drugie nawożenie przeprowadza się w momencie rozpoczęcia zawiązywania główek, stosując nawóz wieloskładnikowy lub mieszankę nawozów azotowych i potasowych.
W przypadku kapusty późnej, która ma długi okres wegetacji, można zastosować jeszcze trzecie nawożenie, około sześciu tygodni przed planowanym zbiorem. Jednak pod koniec wegetacji należy ograniczyć dawki azotu, ponieważ jego nadmiar opóźnia dojrzewanie główek i pogarsza ich trwałość podczas przechowywania. Nawozy pogłówne można stosować w formie suchej, rozsypując je wokół roślin i następnie podlewając, lub w formie roztworu, co zapewnia szybsze działanie. Ważne jest, aby nawozy nie miały bezpośredniego kontaktu z liśćmi, ponieważ mogą powodować ich poparzenia.
Pielęgnacja i ochrona przed chwastami
Regularne pielenie i spulchnianie gleby to podstawowe zabiegi pielęgnacyjne w uprawie kapusty. Chwasty konkurują z kapustą o wodę, składniki pokarmowe i światło, dlatego należy je usuwać regularnie, szczególnie w pierwszych tygodniach po wysadzeniu rozsady. Pielenie najlepiej wykonywać po deszczu lub podlaniu, gdy gleba jest wilgotna i chwasty łatwo się wyrywają wraz z korzeniami. Jednocześnie z pieleniem warto spulchniać glebę w междурядьях między rzędami na głębokość około trzech do pięciu centymetrów, co poprawia napowietrzenie gleby i ułatwia wsiąkanie wody.
Oprócz mechanicznego usuwania chwastów można zastosować mulczowanie, które skutecznie hamuje ich wzrost. Warstwa mulczu uniemożliwia dostęp światła do nasion chwastów i utrudnia kiełkowanie tych, które już się znajdują w glebie. Dobrze zastosowany mulcz może ograniczyć pracę związaną z pieleniem nawet o siedemdziesiąt procent. W uprawie towarowej stosuje się również agrowłókninę czarną lub folię, które układa się przed sadzeniem rozsady, a następnie sadzi się rośliny przez otwory wycięte w materiale.
Oprócz spulchniania międzyrzędzi kapusta wymaga również spulchniania gleby bezpośrednio wokół roślin. Jest to szczególnie ważne po intensywnych deszczach, które zagęszczają glebę i utrudniają dostęp powietrza do korzeni. Spulchnianie wykonuje się ostrożnie, płytko, aby nie uszkodzić korzeni znajdujących się tuż pod powierzchnią. W miarę wzrostu roślin można wykonać obsypywanie, czyli podgarnanie gleby do łodyg, co stabilizuje rośliny i stymuluje tworzenie dodatkowych korzeni przybyszowych.
Ochrona przed chorobami
Kapusta jest podatna na wiele chorób grzybowych, bakteryjnych i wirusowych, których rozwojowi sprzyja wysoka wilgotność, zagęszczona uprawa oraz brak płodozmianu. Kila kapustna to jedna z najgroźniejszych chorób, wywoływana przez pierwotniaka bytującego w glebie. Objawia się tworzeniem narośli i guzów na korzeniach, które utrudniają pobieranie wody i składników pokarmowych. Rośliny porażone przez kilę są słabsze, źle rosną i często nie tworzą prawidłowych główek. Zapobieganie kili polega przede wszystkim na stosowaniu właściwego płodozmianu, wapnowaniu kwaśnych gleb oraz używaniu zdrowej rozsady. W przypadku występowania choroby na działce nie należy sadzić kapustowatych przez co najmniej siedem do dziesięciu lat.
Zgnilizna kapusty, zwana również mokrą zgnilizną bakteryjną, jest wywoływana przez bakterie przenikające do tkanek roślin przez uszkodzenia mechaniczne lub naturalne otwory. Objawia się gnijącymi, wilgotnymi plamami na liściach i główkach, które szybko się powiększają i wydają nieprzyjemny zapach. Choroba najczęściej rozwija się w okresie ciepłej i wilgotnej pogody, szczególnie podczas dojrzewania główek. Zapobieganie polega na unikaniu uszkodzeń roślin podczas zabiegów pielęgnacyjnych, stosowaniu odpowiednich rozstaw zapewniających dobrą wentylację oraz unikaniu nadmiernego nawożenia azotem.
Mączniak prawdziwy kapusty objawia się białym, mączystym nalotem na powierzchni liści, który początkowo można łatwo zetrzeć. W miarę rozwoju choroby nalot staje się bardziej trwały, a porażone liście żółkną i obumierają. Choroba rozwija się szczególnie intensywnie w suchych i ciepłych warunkach. Zapobieganie polega na odpowiednim rozstawie roślin, unikaniu nawożenia azotowego pod koniec wegetacji oraz stosowaniu odmian odpornych. W przypadku pojawienia się objawów można stosować opryski fungicydami na bazie siarki lub preparatami biologicznymi.
Alternarioza kapusty to choroba grzybowa objawiająca się pojawieniem się okrągłych, ciemnobrązowych plam z charakterystycznymi koncentrycznymi strefami na liściach. Porażone liście żółkną i opadają, a w przypadku silnego porażenia choroba może rozprzestrzeniać się również na główki. Alternarioza rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności i umiarkowanych temperatur. Zapobieganie polega na usuwaniu i niszczeniu porażonych resztek roślinnych, stosowaniu płodozmianu oraz unikaniu nadmiernego zagęszczenia roślin. W razie potrzeby można stosować opryski fungicydami.
Ochrona przed szkodnikami
Szkodniki stanowią poważne zagrożenie dla uprawy kapusty, a ich zwalczanie wymaga systematycznego monitorowania plantacji oraz szybkiego reagowania przy pierwszych objawach żerowania. Pchełki ziemne to drobne, skaczące chrząszcze koloru ciemnoniebieskiego lub czarnego, które żerują na młodych liściach, wygryzając w nich charakterystyczne okrągłe dziurki. Są szczególnie groźne dla młodej rozsady tuż po wysadzeniu, gdyż mogą całkowicie zniszczyć małe rośliny w ciągu kilku dni. Pchełki są najbardziej aktywne w ciepłe i suche dni, dlatego w takich warunkach młode rośliny warto osłonić agrowłókniną lub regularnie skrapiać wodą, co utrudnia poruszanie się szkodników.
Śmietka kapuściana to mucha przypominająca wyglądem domową muchę, której larwy żerują w korzeniach i dolnych częściach łodyg młodych roślin kapustowatych. Porażone rośliny więdną pomimo wilgotnej gleby, słabo rosną i często obumierają. Zapobieganie polega na stosowaniu płodozmianu, głębokim przekopaniu gleby jesienią oraz stosowaniu osłon wokół łodyg młodych roślin. Można również zastosować tarcze ochronne z tektury lub agrowłókniny układane wokół podstawy rośliny, które uniemożliwiają muchom składanie jaj w glebie przy roślinie.
Bielinek kapustnik i bielinek rzepnik to motyle, których gąsienice żerują na liściach kapusty, wygryzając w nich duże dziury lub zjadając je całkowicie. Gąsienice bielinka kapustnika są zielonkawo-żółte z czarnymi kropkami i mogą osiągać długość do pięciu centymetrów, natomiast gąsienice bielinka rzepnika są mniejsze i mają jednolite zielone ubarwienie. Zwalczanie polega na regularnym sprawdzaniu roślin i mechanicznym zbieraniu jaj, które samice składają na spodniej stronie liści, oraz gąsienic. Można również stosować preparaty biologiczne zawierające bakterie Bacillus thuringiensis, które są szkodliwe dla gąsienic, ale bezpieczne dla pożytecznych owadów i ludzi.
Mszyca kapuściana to drobny, szarozielony owad pokryty woskowym nalotem, który żeruje w dużych koloniach na młodych liściach i pędach. Wysysając soki z roślin powoduje ich deformację, zahamowanie wzrostu oraz pośrednio przenosi wirusy. Mszycy sprzyjają ciepła i sucha pogoda oraz nadmiar azotu w glebie. Naturalnym wrogiem mszycach są biedronki, златоглавки oraz pasożytnicze błonkówki, dlatego warto wspomagać ich występowanie przez sadzenie roślin miododajnych w pobliżu plantacji kapusty. W przypadku masowego pojawienia się mszyc można stosować opryski wodą z dodatkiem szarego mydła lub preparaty owadobójcze.
Rolnice, czyli gąsienice niektórych gatunków motyli z rodziny sówkowatych, żerują w nocy, podgryzając młode rośliny tuż przy powierzchni gleby lub żerując na liściach. W ciągu dnia ukrywają się w glebie lub pod resztkami roślinnymi. Zapobieganie polega na dokładnym usuwaniu chwastów, na których żerują i rozwijają się dorosłe osobniki, oraz głębokim przekopaniu gleby jesienią, co niszczy poczwarki. Mechaniczne zbieranie gąsienic w nocy przy użyciu latarki może być skuteczne na małych powierzchniach.
Zbieranie i przechowywanie
Termin zbioru kapusty zależy od odmiany oraz przeznaczenia główek. Kapustę wczesną zbiera się od lipca do sierpnia, gdy główki osiągną odpowiednią wielkość i zwartość, ale nie są jeszcze w pełni dojrzałe. Kapusta ta jest przeznaczona do bezpośredniego spożycia i nie nadaje się do długiego przechowywania. Kapustę średnio wczesną zbiera się we wrześniu, natomiast kapustę późną, przeznaczoną do przechowywania zimowego i kiszenia, zbiera się możliwie późno, nawet do końca października lub początku listopada, tuż przed spodziewanymi pierwszymi silnymi przymrozkami.
Główki kapusty są gotowe do zbioru, gdy są dobrze wykształcone, zwarte i osiągnęły typową dla odmiany wielkość. Sprawdza się to przez lekkie naciśnięcie dłonią na wierzchołek główki - powinna być twarda i nie ulegać deformacji. Zbyt wczesny zbiór skutkuje mniejszym plonem i słabszą jakością główek, natomiast zbyt późny może prowadzić do pękania główek, szczególnie po opadach deszczu następujących po okresie suszy. Kapustę zbiera się w suche dni, gdy liście są całkowicie suche, ponieważ wilgotne główki są bardziej podatne na choroby podczas przechowywania.
Zbiór przeprowadza się przez odcięcie główek wraz z kocerzyną, czyli krótkim fragmentem łodygi o długości około trzech do pięciu centymetrów, oraz z kilkoma okrywowymi liśćmi. Zewnętrzne liście, które są uszkodzone, pożółkłe lub nadgryzione przez szkodniki usuwa się, ale zostawia się dwa do trzech zdrowych zewnętrznych liści, które chronią główkę podczas przechowywania. Kapustę można również wyciągać z korzeniem, co wydłuża okres przechowywania, ponieważ roślina przez jakiś czas nadal pobiera składniki pokarmowe z korzeni.
Kapusta wczesna przeznaczona do bezpośredniego spożycia może być przechowywana w chłodnych pomieszczeniach lub w lodówce przez około dwa do czterech tygodni. Kapusta późna, przy odpowiednich warunkach, może być przechowywana przez kilka miesięcy, nawet do wiosny następnego roku. Optymalna temperatura przechowywania wynosi od zero do dwóch stopni Celsjusza przy wilgotności względnej powietrza około dziewięćdziesiąt do dziewięćdziesiąt pięć procent. Pomieszczenie powinno być ciemne i dobrze wentylowane, aby zapobiegać gromadzeniu się dwutlenku węgla i etylenu.
Główki można przechowywać układane w skrzynkach drewnianych lub plastikowych, w warstwach przełożonych papierem lub słomą, lub zawieszone za kocerzygi na drążkach pod sufitem piwnicy. Ta ostatnia metoda zapewnia najlepszą cyrkulację powietrza wokół główek i minimalizuje ryzyko gnicia. Podczas przechowywania należy regularnie kontrolować stan główek i niezwłocznie usuwać te, które wykazują objawy gnicia, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się chorób. Odmiany późne o dużej zawartości suchej masy i zwartych główkach przechowują się najlepiej, podczas gdy odmiany wczesne o luźniejszych główkach powinny być spożyte w pierwszej kolejności.
Podsumowanie
Uprawa kapusty, choć wymaga systematyczności i pewnej wiedzy, może przynieść satysfakcjonujące rezultaty nawet początkującym ogrodnikom. Kluczem do sukcesu jest wybór odpowiedniej odmiany dostosowanej do naszych potrzeb i warunków uprawy, przygotowanie żyznej, odpowiednio odżywionej gleby oraz zapewnienie roślinom regularnego podlewania i właściwej pielęgnacji. Nie można zapominać o znaczeniu płodozmianu oraz ochrony przed chorobami i szkodnikami, które przy zaniedbaniu mogą zniszczyć cały plon.