Znaczenie sektora przetwórstwa warzywnego dla polskiej gospodarki
Polska od wielu lat utrzymuje pozycję jednego z kluczowych graczy na europejskim i światowym rynku żywności, a sektor przetwórstwa warzywnego stanowi jeden z filarów krajowego eksportu rolno-spożywczego. Eksport przetworzonych warzyw z Polski to skomplikowany system naczyń połączonych, który obejmuje rolnictwo, zaawansowane technologie produkcyjne, logistykę oraz międzynarodowe relacje handlowe. Dynamika tego sektora wynika z unikalnego połączenia sprzyjających warunków klimatycznych, wieloletniej tradycji rolniczej oraz intensywnej modernizacji zakładów przetwórczych, która dokonała się po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Przetwory warzywne, w przeciwieństwie do produktów świeżych, charakteryzują się dłuższą trwałością oraz wyższą wartością dodaną, co czyni je niezwykle atrakcyjnym towarem w handlu zagranicznym. Analizując strukturę eksportu, należy zwrócić uwagę na fakt, że Polska nie tylko wysyła za granicę surowce, ale coraz częściej gotowe produkty o wysokim stopniu przetworzenia, które trafiają bezpośrednio na półki zagranicznych sieci handlowych lub do sektora HoReCa. Przychody generowane przez ten segment gospodarki mają istotny wpływ na bilans handlowy państwa, a także na stabilność zatrudnienia w obszarach wiejskich i w mniejszych ośrodkach miejskich, gdzie często zlokalizowane są zakłady przetwórcze. Wartość eksportu przetworów warzywnych liczona jest w miliardach euro, a polskie produkty, takie jak mrożonki, soki zagęszczone, konserwy czy kiszonki, są rozpoznawalne i cenione za wysoką jakość oraz konkurencyjną cenę. Sukces ten nie jest jednak dziełem przypadku, lecz efektem wieloletniej budowy zaufania kontrahentów oraz adaptacji do zmieniających się wymogów konsumenckich na rynkach zachodnich.
Dominująca rola mrożonych warzyw w strukturze eksportu
Bezapelacyjnym liderem w kategorii eksportu przetworzonych warzyw z Polski są mrożonki, które stanowią wizytówkę polskiego przemysłu chłodniczego na arenie międzynarodowej. Polska jest jednym z największych producentów i eksporterów mrożonych warzyw w Unii Europejskiej, ustępując w niektórych kategoriach jedynie takim potęgom jak Belgia czy Hiszpania, a w wielu niszach zajmując pierwsze miejsce. Proces zamrażania, zwłaszcza przy użyciu nowoczesnej technologii IQF, czyli indywidualnego szybkiego zamrażania, pozwala na zachowanie większości wartości odżywczych, witamin oraz walorów smakowych surowca, co jest kluczowym argumentem sprzedażowym na rynkach zachodnich. W strukturze asortymentowej polskich mrożonek dominują takie produkty jak mrożona cebula, marchew, fasola szparagowa, kalafior, brokuły oraz groszek zielony. Szczególną rolę odgrywają tu mieszanki warzywne, które są komponowane zgodnie z preferencjami kulinarnymi odbiorców w konkretnych krajach docelowych. Eksport mrożonek jest silnie uzależniony od bazy surowcowej, dlatego polskie zakłady przetwórcze ściśle współpracują z grupami producenckimi, kontraktując uprawy na tysiącach hektarów. Sezonowość produkcji rolnej wymusza na branży chłodniczej specyficzny cykl pracy, w którym okres zbiorów to czas intensywnego przetwarzania i magazynowania zapasów, które następnie są sukcesywnie eksportowane przez cały rok. Wysoka energochłonność procesu mrożenia sprawia jednak, że ten segment eksportu jest wrażliwy na wahania cen energii elektrycznej, co w ostatnich latach stało się jednym z głównych wyzwań dla rentowności sprzedaży zagranicznej. Mimo tych trudności, polskie mrożonki trafiają nie tylko do krajów sąsiednich, ale także na tak odległe rynki jak Ameryka Północna czy Azja, co świadczy o ich globalnej konkurencyjności.
Potęga polskiego pieczarkarstwa i przetwory z grzybów
Choć biologicznie grzyby nie są warzywami, w statystykach handlowych i w percepcji rynkowej sektor pieczarkarski jest nierozerwalnie związany z branżą warzywną, a Polska jest w tej dziedzinie niekwestionowanym światowym mocarstwem. Eksport przetworzonych pieczarek to gigantyczny segment, który generuje ogromne przychody i buduje markę polskiej żywności. O ile eksport świeżych pieczarek jest ograniczony logistycznie przez krótki termin przydatności do spożycia, o tyle przetwory z pieczarek – w tym grzyby blanszowane, konserwowe oraz mrożone – mogą być transportowane na dowolne odległości. Polskie zakłady przetwórcze wyspecjalizowały się w produkcji półproduktów dla przemysłu spożywczego na całym świecie, dostarczając składniki do produkcji pizzy, gotowych dań, zup i sosów. Szczególnie istotnym produktem są pieczarki blanszowane, które trafiają głównie do dużych odbiorców przemysłowych w Europie Zachodniej. Proces produkcji w tym sektorze jest wysoce zautomatyzowany i podlega rygorystycznym normom sanitarnym, co pozwala na spełnienie wyśrubowanych standardów jakościowych wymaganych przez międzynarodowe koncerny spożywcze. Warto zauważyć, że polscy producenci zdominowali rynek europejski do tego stopnia, że w wielu krajach wyparli lokalną produkcję, oferując produkt o powtarzalnej jakości w znacznie niższej cenie. Eksport przetworów z pieczarek jest przykładem sukcesu opartego na specjalizacji i skali produkcji, która pozwala na optymalizację kosztów i skuteczne konkurowanie na globalnym rynku.
Przetwory pomidorowe i zagęszczone soki warzywne
Kolejnym istotnym segmentem eksportu przetworzonych warzyw są soki warzywne oraz przetwory pomidorowe, choć w przypadku tych drugich Polska jest zarówno znaczącym importerem koncentratu, jak i eksporterem gotowych produktów. W kategorii soków warzywnych na szczególną uwagę zasługują zagęszczone soki z marchwi oraz buraka ćwikłowego, które są cenionym półproduktem w produkcji napojów wieloowocowych i funkcjonalnych. Polska marchew, ze względu na swoje walory smakowe i wysoką zawartość karotenu, jest poszukiwana przez producentów soków w całej Europie. Proces produkcji zagęszczonych soków pozwala na znaczną redukcję objętości transportowanego towaru, co obniża koszty logistyczne i ułatwia eksport na dalekie rynki. Z kolei w segmencie przetworów pomidorowych polskie firmy często działają jako przetwórcy importowanego koncentratu, tworząc z niego ketchupy, sosy i przeciery, które następnie są reeksportowane lub sprzedawane na rynkach ościennych. Niemniej jednak rośnie również znaczenie rodzimej produkcji pomidorów gruntowych przeznaczonych do przetwórstwa, co pozwala na zwiększenie udziału polskiego surowca w eksporcie końcowym. Warto podkreślić rosnące zapotrzebowanie na ekologiczne soki warzywne oraz produkty typu "smoothie", co otwiera nowe nisze eksportowe dla polskich producentów stawiających na certyfikowaną produkcję bio.
Tradycyjne kiszonki jako polski hit eksportowy
Kiszonki, w szczególności ogórki kiszone i kapusta kiszona, to produkty głęboko zakorzenione w polskiej tradycji kulinarnej, które w ostatnich latach przeżywają renesans na rynkach zagranicznych dzięki modzie na żywność funkcjonalną i probiotyczną. Eksport kiszonek z Polski rośnie, ponieważ konsumenci na Zachodzie coraz częściej poszukują naturalnych metod wzmacniania odporności i dbania o mikrobiotę jelitową. Polska jest jednym z głównych producentów kapusty i ogórków gruntowych w Europie, co zapewnia solidną bazę surowcową dla tego przemysłu. Specyfika eksportu kiszonek wymaga jednak zachowania szczególnych warunków transportu i przechowywania, zwłaszcza w przypadku produktów niepasteryzowanych, które są najbardziej cenione ze względu na obecność żywych kultur bakterii. Polscy producenci z sukcesem wprowadzają swoje wyroby do sieci handlowych w Niemczech, Wielkiej Brytanii czy Francji, często pozycjonując je jako produkty "superfoods". Oprócz tradycyjnych kiszonek, na rynki zagraniczne trafiają również nowości, takie jak soki z kiszonych warzyw czy kimchi produkowane w Polsce, co świadczy o innowacyjności branży i umiejętności adaptacji globalnych trendów do lokalnych możliwości produkcyjnych. Eksport ten, choć wolumenowo mniejszy niż mrożonek, charakteryzuje się wysoką marżą i dużym potencjałem wzrostowym.
Susz warzywny i jego zastosowanie w przemyśle spożywczym
Suszone warzywa to kategoria produktów, która często umyka uwadze przeciętnego konsumenta, a stanowi potężną gałąź polskiego eksportu przetworzonych warzyw. Polska jest znaczącym dostawcą suszonej marchwi, pietruszki, pora, selera, buraków oraz cebuli. Susz warzywny jest kluczowym składnikiem dla przemysłu dań gotowych, producentów zup w proszku, przypraw, a także dla gastronomii przemysłowej. Proces suszenia pozwala na drastyczne zmniejszenie wagi i objętości produktu oraz wydłużenie jego trwałości do wielu miesięcy, a nawet lat, co czyni go towarem idealnym do handlu międzykontynentalnego. Polskie suszarnie warzyw wykorzystują nowoczesne technologie suszenia konwekcyjnego oraz sublimacyjnego (liofilizacja), co pozwala na zachowanie struktury i aromatu warzyw po rehydratacji. Odbiorcami polskiego suszu są wielkie koncerny spożywcze na całym świecie, które cenią polski produkt za czystość mikrobiologiczną, brak zanieczyszczeń oraz intensywny aromat, wynikający z warunków glebowych i klimatycznych Polski. W tym segmencie konkurencja cenowa ze strony krajów azjatyckich jest silna, jednak Polska wygrywa jakością i bezpieczeństwem żywności, co jest priorytetem dla europejskich odbiorców.
Rynek niemiecki jako główny odbiorca polskich przetworów
Analizując geograficzną strukturę eksportu przetworzonych warzyw z Polski, nie sposób pominąć dominującej roli Niemiec, które od lat pozostają najważniejszym partnerem handlowym. Bliskość geograficzna, która minimalizuje koszty transportu, oraz chłonny rynek konsumencki sprawiają, że to właśnie za zachodnią granicę trafia największa część polskich mrożonek, konserw, soków i kiszonek. Niemiecki rynek detaliczny, zdominowany przez silne sieci dyskontowe, jest ogromnym odbiorcą produktów marek własnych (private label) produkowanych w Polsce. Polskie zakłady przetwórcze są w pełni zintegrowane z łańcuchami dostaw niemieckich gigantów handlowych, spełniając ich rygorystyczne wymogi dotyczące certyfikacji IFS czy BRC. Relacja ta jest jednak obarczona pewnym ryzykiem, gdyż silne uzależnienie od jednego rynku zbytu sprawia, że polscy eksporterzy są wrażliwi na kondycję niemieckiej gospodarki oraz nastroje tamtejszych konsumentów. Mimo to współpraca polsko-niemiecka w sektorze przetwórstwa warzywnego jest przykładem symbiozy gospodarczej, w której polska strona oferuje moce produkcyjne i surowiec, a strona niemiecka zapewnia stabilny rynek zbytu i dystrybucję. Warto również zauważyć, że Niemcy często pełnią rolę hubu logistycznego, z którego polskie produkty są reeksportowane do innych krajów Europy Zachodniej.
Wielka Brytania i wyzwania po Brexicie
Wielka Brytania tradycyjnie była jednym z kluczowych rynków dla polskich przetworów warzywnych, ustępując w niektórych kategoriach jedynie Niemcom. Sytuacja ta uległa jednak komplikacji po wyjściu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej, co wprowadziło nowe bariery administracyjne, celne i fitosanitarne. Mimo Brexitu, popyt na polskie mrożonki, konserwy i marynaty na Wyspach Brytyjskich pozostaje wysoki, częściowo ze względu na liczną Polonię, ale przede wszystkim z uwagi na konkurencyjność cenową polskich produktów w obliczu rosnącej inflacji żywności w Wielkiej Brytanii. Polscy eksporterzy musieli jednak dostosować się do nowych procedur, co wiązało się z dodatkowymi kosztami i wydłużeniem czasu dostaw. Wymogi dotyczące etykietowania, kontroli granicznych oraz dokumentacji pochodzenia towaru stały się nową codziennością w handlu z tym krajem. Mimo tych utrudnień, brytyjski rynek pozostaje strategicznym kierunkiem, zwłaszcza dla producentów mrożonek i dań gotowych na bazie warzyw. Polskie firmy starają się utrzymać swoją pozycję, konkurując jakością i elastycznością dostaw, choć muszą teraz mierzyć się z większą konkurencją ze strony dostawców spoza UE, którzy zyskali podobny status w dostępie do rynku brytyjskiego.
Rynki wschodnie i wpływ sytuacji geopolitycznej
W przeszłości rynki wschodnie, w tym Rosja, Białoruś i Ukraina, stanowiły istotny kierunek zbytu dla polskich przetworów warzywnych, jednak sytuacja geopolityczna w ostatniej dekadzie drastycznie zmieniła ten obraz. Embargo wprowadzone przez Federację Rosyjską w 2014 roku było pierwszym poważnym wstrząsem, który wymusił na polskich producentach reorientację eksportu i poszukiwanie nowych rynków zbytu w Europie Zachodniej, Azji i Afryce. Wojna na Ukrainie dodatkowo skomplikowała sytuację, zrywając łańcuchy dostaw i destabilizując handel w regionie. Obecnie eksport na Wschód jest mocno ograniczony i obarczony ogromnym ryzykiem, choć Ukraina pozostaje ważnym partnerem, zarówno jako odbiorca, jak i konkurent w niektórych sektorach. Utrata rynków wschodnich stała się impulsem do modernizacji i podnoszenia jakości, aby sprostać wymaganiom bardziej wymagających klientów z Zachodu i Dalekiego Wschodu. Polscy przetwórcy skutecznie zastąpili utracone wolumeny sprzedaży na Wschodzie, zwiększając obecność w krajach Unii Europejskiej oraz zdobywając przyczółki na rynkach egzotycznych, takich jak Japonia czy Izrael, gdzie polskie mrożonki i koncentraty są cenione za czystość i jakość.
Ekspansja na rynki pozaeuropejskie i dywersyfikacja
Dywersyfikacja rynków zbytu jest kluczową strategią dla polskiego sektora przetwórstwa warzywnego, mającą na celu uniezależnienie się od wahań koniunktury w Europie. Polskie firmy coraz śmielej spoglądają w stronę Ameryki Północnej, Azji oraz Bliskiego Wschodu. Stany Zjednoczone i Kanada są obiecującymi rynkami dla polskich przetworów, w szczególności dla produktów niszowych, ekologicznych oraz tradycyjnych polskich specjałów kierowanych do grup etnicznych. Z kolei rynki azjatyckie, takie jak Japonia czy Korea Południowa, wykazują rosnące zainteresowanie europejską żywnością, postrzeganą jako bezpieczna i wysokiej jakości. Eksport do krajów odległych geograficznie wiąże się jednak z wyzwaniami logistycznymi i koniecznością dostosowania produktów do odmiennych preferencji smakowych oraz wymogów prawnych. Mimo to, obserwuje się wzrost eksportu mrożonek oraz suszu warzywnego do krajów azjatyckich. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) aktywnie wspiera te działania, organizując misje handlowe i stoiska narodowe na największych targach spożywczych na świecie, co pomaga w budowaniu rozpoznawalności marki "Polska Smakuje" na nowych kontynentach.
Rola marek własnych (private label) w eksporcie
Znaczna część eksportu przetworzonych warzyw z Polski nie odbywa się pod markami producentów, lecz w modelu private label, czyli marek własnych zagranicznych sieci handlowych. Jest to model biznesowy, który zdominował handel mrożonkami i konserwami w Europie. Zagraniczni detaliści, poszukując oszczędności i kontroli nad marżą, zlecają produkcję polskim zakładom, które oferują nowoczesne linie produkcyjne i wysokie standardy jakościowe przy zachowaniu konkurencyjnych kosztów. Dla polskich przetwórców produkcja pod marką własną klienta jest gwarantem dużych wolumenów sprzedaży i stabilności produkcji, choć wiąże się z niższą marżą i mniejszą rozpoznawalnością własnego brandu. Wiele polskich firm przyjęło strategię hybrydową, produkując zarówno pod markami własnymi sieci, jak i rozwijając, choć wolniej, własne marki eksportowe. Wymaga to jednak ogromnych nakładów na marketing i budowę kanałów dystrybucji, na co stać tylko największych graczy. Dominacja modelu private label świadczy o zaufaniu, jakim zagraniczni kontrahenci darzą polski przemysł przetwórczy, uznając go za solidnego i bezpiecznego partnera w łańcuchu dostaw.
Wymogi jakościowe i certyfikacja w handlu międzynarodowym
Sukces eksportowy polskich przetworów warzywnych jest nierozerwalnie związany z przestrzeganiem rygorystycznych norm jakościowych i posiadaniem uznawanych na świecie certyfikatów. Standardy takie jak IFS (International Featured Standards), BRC (British Retail Consortium) czy ISO 22000 są obecnie przepustką do współpracy z jakimkolwiek znaczącym odbiorcą zagranicznym. Polskie zakłady przetwórcze zainwestowały miliardy złotych w modernizację linii produkcyjnych, systemy kontroli jakości oraz laboratoria, aby sprostać tym wymaganiom. Szczególną uwagę przykłada się do śladowości produktu (traceability), czyli możliwości odtworzenia historii produktu od pola do gotowego wyrobu, co jest kluczowe w przypadku ewentualnych wycofań towaru z rynku. Ponadto, rośnie znaczenie certyfikatów ekologicznych (Euro-liść) oraz potwierdzających zrównoważony rozwój, co jest odpowiedzią na rosnącą świadomość konsumentów w Europie Zachodniej. Przestrzeganie limitów pozostałości pestycydów jest ściśle monitorowane, a polscy rolnicy i przetwórcy muszą stale dostosowywać się do coraz bardziej restrykcyjnych przepisów unijnych w zakresie ochrony roślin, co bezpośrednio wpływa na jakość surowca trafiającego do eksportu.
Logistyka i łańcuch chłodniczy w eksporcie warzyw
Sprawna logistyka jest krwiobiegiem eksportu przetworzonych warzyw, zwłaszcza w sektorze mrożonek, gdzie utrzymanie nieprzerwanego łańcucha chłodniczego jest warunkiem koniecznym zachowania jakości produktu. Polska, dzięki swojemu centralnemu położeniu w Europie, jest doskonałym hubem logistycznym, co ułatwia transport towarów w każdym kierunku. Eksport mrożonek wymaga specjalistycznego taboru samochodowego oraz kontenerów chłodniczych w transporcie morskim, co generuje znaczne koszty. Wzrost cen paliw oraz niedobory kierowców w transporcie międzynarodowym to wyzwania, z którymi branża musi się mierzyć na co dzień. W przypadku produktów o długim terminie przydatności, takich jak konserwy czy susz, logistyka jest prostsza i tańsza, co pozwala na łatwiejsze docieranie na rynki zamorskie. Polskie firmy logistyczne wyspecjalizowały się w obsłudze sektora spożywczego, oferując rozwiązania takie jak transport multimodalny czy magazynowanie w kontrolowanej temperaturze, co wspiera eksporterów w realizacji kontraktów. Efektywność logistyczna jest jednym z kluczowych czynników konkurencyjności polskiej oferty, pozwalając na szybkie reagowanie na zamówienia i minimalizację strat towarowych.
Wpływ kosztów energii i inflacji na konkurencyjność
W ostatnich latach polski sektor przetwórstwa warzywnego stanął w obliczu poważnych wyzwań ekonomicznych związanych z drastycznym wzrostem kosztów produkcji. Przemysł ten, zwłaszcza branża mrożonek i suszu, jest wysoce energochłonny. Procesy zamrażania, przechowywania w mroźniach oraz suszenia wymagają ogromnych nakładów energii elektrycznej i gazu. Wzrost cen nośników energii bezpośrednio przekłada się na koszt wytworzenia produktu końcowego, co może osłabiać konkurencyjność cenową polskich wyrobów na rynkach zagranicznych. Dodatkowym obciążeniem jest inflacja, wzrost kosztów pracy oraz drożejące nawozy i środki ochrony roślin, które podnoszą cenę surowca rolnego. Polscy przetwórcy starają się niwelować te wzrosty poprzez inwestycje w odnawialne źródła energii, termomodernizację zakładów oraz optymalizację procesów produkcyjnych, jednak presja kosztowa pozostaje silna. Utrzymanie atrakcyjnej ceny przy zachowaniu wysokiej jakości jest obecnie największym wyzwaniem dla polskich eksporterów, którzy muszą konkurować z producentami z krajów o niższych kosztach produkcji lub korzystniejszych warunkach energetycznych.
Zrównoważony rozwój i ekologia w strategii eksportowej
Kwestie środowiskowe stają się coraz ważniejszym elementem strategii eksportowych polskich firm przetwórczych, wymuszanym zarówno przez legislację unijną (Zielony Ład), jak i oczekiwania konsumentów. Zrównoważony rozwój w przetwórstwie warzywnym obejmuje cały łańcuch wartości, od zrównoważonych upraw polowych, poprzez oszczędne gospodarowanie wodą i energią w zakładach, aż po ekologiczne opakowania. Zagraniczni odbiorcy coraz częściej wymagają od dostawców raportowania śladu węglowego produktów oraz stosowania opakowań nadających się do recyklingu. Polska branża przetwórcza aktywnie wdraża rozwiązania proekologiczne, takie jak biologiczne oczyszczalnie ścieków, odzysk ciepła czy instalacje fotowoltaiczne. Rośnie również eksport certyfikowanych produktów ekologicznych (BIO), które, choć stanowią wciąż mniejszość w ogólnym wolumenie, charakteryzują się najwyższą dynamiką wzrostu. Pozycjonowanie polskich przetworów jako produktów przyjaznych dla środowiska i wytwarzanych z poszanowaniem natury staje się ważnym atutem marketingowym na rynkach Skandynawii i Europy Zachodniej, pozwalając na uzyskiwanie wyższych marż.
Innowacje produktowe i nowe technologie w przetwórstwie
Aby utrzymać pozycję lidera w eksporcie, polska branża przetwórcza nieustannie inwestuje w innowacje produktowe i technologiczne. Oprócz tradycyjnych mrożonek i konserw, na rynek trafiają nowe kategorie produktów, takie jak gotowe dania wegańskie, pasty warzywne, warzywne zamienniki makaronu czy przekąski z suszonych warzyw. Rozwój technologii pozwala na tworzenie produktów typu "clean label" (czysta etykieta), pozbawionych sztucznych dodatków i konserwantów, co jest zgodne z globalnym trendem zdrowego odżywiania. Innowacje dotyczą również samych procesów produkcyjnych, w tym automatyzacji i robotyzacji linii pakujących, co pozwala na zwiększenie wydajności i ograniczenie zapotrzebowania na pracę ludzką. Polskie firmy współpracują z ośrodkami naukowymi w celu opracowywania nowych metod utrwalania żywności, które w minimalnym stopniu ingerują w jej wartość odżywczą. Innowacyjność polskiego sektora przetwórczego jest dostrzegana na międzynarodowych targach, gdzie polskie produkty często zdobywają nagrody za nowatorstwo i jakość, co przekłada się na zainteresowanie zagranicznych kupców.
Perspektywy rozwoju eksportu przetworzonych warzyw
Patrząc w przyszłość, perspektywy dla eksportu przetworzonych warzyw z Polski wydają się obiecujące, mimo licznych wyzwań makroekonomicznych i geopolitycznych. Rosnąca populacja na świecie oraz zmieniające się nawyki żywieniowe, w tym odchodzenie od spożycia mięsa na rzecz produktów roślinnych, będą napędzać popyt na przetwory warzywne. Polska, ze swoim potencjałem rolnym i nowoczesnym zapleczem przetwórczym, jest doskonale przygotowana do zaspokojenia tego popytu. Kluczem do dalszego sukcesu będzie jednak umiejętność adaptacji do zmian klimatycznych, które wpływają na stabilność plonów, oraz dalsza dywersyfikacja rynków zbytu poza Unię Europejską. Ważnym elementem będzie również budowa silnych polskich marek, które pozwolą na wyjście z pułapki konkurowania wyłącznie ceną. Kontynuacja inwestycji w zrównoważony rozwój i cyfryzację procesów produkcyjnych pozwoli utrzymać konkurencyjność sektora. Eksport przetworzonych warzyw pozostanie jednym z kół zamachowych polskiego rolnictwa, stanowiąc dowód na to, że polska żywność jest marką globalną, kojarzoną z jakością, smakiem i bezpieczeństwem.