Krótka odpowiedź: jak krok po kroku przygotować i rozcieńczyć nawóz z pokrzywy
Aby wykonać nawóz z pokrzywy, należy zalać jeden kilogram świeżo ściętych roślin dziesięcioma litrami wody w plastikowym naczyniu. Nastaw miesza się codziennie przez dwa do trzech tygodni, pozwalając na swobodną fermentację. Gotowy płyn przefiltrowuje się i rozcieńcza z wodą w proporcji 1:10 do podlewania lub 1:20 do oprysków.
Prawidłowo przygotowany preparat charakteryzuje się ciemną barwą oraz brakiem piany na powierzchni cieczy. Stosowanie gnojówki co dwa tygodnie w okresie intensywnego wzrostu zaopatruje uprawy w przyswajalny azot, potas, magnez i krzem. Wyciąg poprawia żyzność gleby, stymuluje rozbudowę systemu korzeniowego oraz wzmacnia odporność biologiczną roślin.
- Zbiór zielonych pędów pokrzywy przed okresem kwitnienia.
- Rozdrobnienie surowca i umieszczenie w naczyniu z tworzywa sztucznego.
- Zalanie surowca deszczówką w proporcji 1 kg na 10 litrów wody.
- Codzienne mieszanie cieczy przez okres około 14–21 dni.
- Odcedzenie i rozcieńczenie płynu przed aplikacją doglebową lub dolistną.
Mimo że płynna gnojówka z pokrzywy jest nawozem naturalnym, wymaga umiaru ze względu na wysoką zawartość azotu. Przekroczenie zalecanych stężeń może prowadzić do przenawożenia gleby oraz uszkodzenia delikatnego systemu korzeniowego sadzonek. Prawidłowo dawkowany roztwór stanowi jednak jeden z najskuteczniejszych i najbardziej uniwersalnych nawozów w ekologicznej uprawie.
Dlaczego pokrzywa zwyczajna stanowi idealną surowcową bazę do produkcji nawozu
Pokrzywa zwyczajna pobiera z gleby bogactwo składników odżywczych i gromadzi je w swoich tkankach. Jest wyjątkowo bogatym źródłem azotu, który stanowi podstawowy budulec białek oraz chlorofilu w roślinie. Wysokie stężenie tego pierwiastka stymuluje szybki przyrost zielonej masy, wzmacnia łodygi oraz wspomaga przebieg fotosyntezy u uprawianych gatunków.
W składzie biochemicznym pokrzywy znajduje się znacząca ilość potasu, fosforu, wapnia, magnezu oraz krzemionki i żelaza. Potas odpowiada za regulację gospodarki wodnej, natomiast magnez wchodzi w skład cząsteczki chlorofilu. Podczas fermentacji pierwiastki te przechodzą do postaci rozpuszczalnych w wodzie jonów, które są natychmiast pobierane i przyswajane przez korzenie.
Dodatkowym atutem surowca z pokrzywy jest wysoka zawartość substancji biologicznie czynnych, kwasów organicznych oraz flawonoidów. Krzem wbudowuje się w struktury komórkowe, usztywniając tkanki i tworząc mechaniczną barierę dla szkodników. Żelazo zapobiega powstawaniu chlorozy, co gwarantuje soczystą zielenią liści oraz wysoki poziom wigoru roślin.
Kiedy i jak zbierać pokrzywę do przygotowania gnojówki ogrodowej
Najlepszym terminem na zbiór pokrzywy jest wczesna wiosna oraz pierwsza połowa lata, zanim roślina wejdzie w fazę kwitnienia. Młode pędy osiągające wysokość od dwudziestu do czterdziestu centymetrów zawierają najwyższe stężenie mikroelementów oraz enzymów. Ścinanie pędów przed kwitnieniem zapobiega przedostaniu się do nawozu dojrzewających nasion, które mogłyby zachwaścić grządki.
Zbiór należy przeprowadzać w dni suche, najlepiej w godzinach porannych, gdy tkanki roślinne są dobrze uwodnione. Do ścinania warto używać ostrego sekatora, pobierając górne fragmenty pędów wraz z liśćmi. Konieczne jest użycie grubych rękawic ochronnych, aby zapobiec podrażnieniom skóry wywołanym przez włoski parzące zawierające kwas mrówkowy i histaminę.
Należy wybierać wyłącznie rośliny zdrowe, pozbawione objawów porażenia przez grzyby oraz żerowania owadów. Surowiec warto pozyskiwać z miejsc oddalonych od dróg o dużym natężeniu ruchu, co ogranicza ryzyko zanieczyszczenia metalami ciężkimi. Nie zaleca się wyrywania pokrzywy z korzeniami, aby resztki ziemi nie zakłócały czystości procesu fermentacji.
Wyczerpująca lista naczyń i narzędzi niezbędnych do domowej fermentacji
Wybór odpowiedniego pojemnika do fermentacji ma kluczowe znaczenie dla przebiegu procesów biochemicznych. Najlepiej sprawdzają się beczki z tworzyw sztucznych, naczynia ceramiczne lub drewniane. Bezwzględnie należy unikać pojemników metalowych oraz ocynkowanych, ponieważ kwasy organiczne reagują ze ściankami naczynia, uwalniając szkodliwe związki chemiczne bezpośrednio do przygotowywanego nawozu roślinnego.
- Plastikowa beczka lub naczynie z tworzywa sztucznego o pojemności 10–50 litrów.
- Drewniane lub plastikowe mieszadło do codziennego natleniania cieczy.
- Gęsta siatka lub przewiewna tkanina do zabezpieczenia wlotu naczynia.
- Drobne sitko lub gaza do filtrowania dojrzałego roztworu nawozowego.
- Sekator ogrodniczy do rozdrobnienia zebranych łodyg i liści.
Pojemnik powinien zostać przykryty przewiewnym materiałem, który zabezpiecza nastaw przed owadami, zapewniając swobodny dopływ tlenu. Stosowanie szczelnych pokryw jest błędem, gdyż fermentacja wymaga ciągłej wymiany gazowej. Brak dostępu powietrza sprzyja rozwojowi bakterii beztlenowych, co prowadzi do gnicia materiału i obniżenia wartości odżywczej uzyskanej cieczy.
Równie ważna jest jakość wody wykorzystywanej do zalania rozdrobnionej biomasy roślinnej. Najlepsze efekty daje czysta, miękka deszczówka pozbawiona związków chloru. Jeśli stosuje się wodę z sieci wodociągowej, należy odstawić ją w otwartym naczyniu na dwadzieścia cztery godziny, aby umożliwić odparowanie chloru szkodliwego dla mikroflory fermentacyjnej.
Dokładny przepis na nawóz z pokrzywy i zachowanie właściwych proporcji
Proces przygotowania nawozu rozpoczyna się od pocięcia zebranych pędów pokrzywy na kawałki o długości kilku centymetrów. Rozdrobnienie surowca zwiększa powierzchnię kontaktu tkanek z wodą, co przyspiesza uwalnianie soków komórkowych oraz substancji odżywczych. Tak przygotowaną biomasę wsypuje się na dno wybranego naczynia fermentacyjnego.
Optymalna i sprawdzona proporcja wynosi jeden kilogram świeżej masy pokrzywowej na dziesięć litrów wody. W przypadku korzystania z suszonego surowca roślinnego, wagę redukuje się do dwustu gramów na taką samą ilość płynu. Zachowanie odpowiednich proporcji zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu nastawu i gwarantuje prawidłowy przebieg fermentacji.
Podczas zalewania surowca wodą należy pozostawić wolną przestrzeń pod krawędzią naczynia o wysokości około dziesięciu centymetrów. Jest to konieczne, ponieważ wytwarzające się gazy powodują pienienie się cieczy oraz unoszenie fragmentów roślin. Po wlaniu wody całość miesza się dokładnie i zabezpiecza przewiewnym przykryciem.
Przebieg procesu fermentacji biologicznej i czas potrzebny do dojrzenia nawozu
Fermentacja nawozu z pokrzywy jest procesem biochemicznym prowadzanym przez mikroorganizmy glebowe oraz drożdże. W pierwszych dniach następuje intensywny rozkład struktur komórkowych z wydzielaniem pęcherzyków gazu, głównie dwutlenku węgla. Na powierzchni płynu powstaje obfita, jasna piana, a roztwór powoli zaczyna zmieniać swoją barwę na ciemniejszą.
Czas dojrzewania gnojówki zależy bezpośrednio od temperatury otoczenia oraz stopnia nasłonecznienia stanowiska. W ciepłe letnie dni, gdy temperatura przekracza dwadzieścia stopni Celsjusza, fermentacja trwa od dziesięciu do czternastu dni. Podczas chłodniejszych tygodni proces ten ulega wydłużeniu i może potrwać od trzech do nawet czterech tygodni.
Warunkiem prawidłowego przebiegu fermentacji jest codzienne mieszanie zawartości zbiornika za pomocą drewnianego kija. Mieszanie natlenia ciecz, pobudzając rozwój pożytecznych bakterii tlenowych oraz zapobiegając powstawaniu osadów beztlenowych. Zabieg ten wyrównuje również stężenie składników mineralnych i przyspiesza całkowity rozkład wprowadzonych fragmentów roślinnych.
Jak ograniczyć nieprzyjemny zapach powstający podczas dojrzewania gnojówki
Charakterystyczną cechą fermentującej pokrzywy jest wydzielanie intensywnego, przykrego zapachu powstającego w wyniku rozpadu białek. Proces ten wiąże się z uwalnianiem amoniaku oraz lotnych związków siarki, które mogą uciążliwie wpływać na otoczenie. Aby zminimalizować dyskomfort, naczynie z nastawem warto ustawić w ustronnym, zacienionym miejscu ogrodu.
- Dodanie mączki bazaltowej lub pyłu dolomitowego do naczynia.
- Wrzucenie garści świeżych liści melisy, miety lub żywokostu.
- Wlanie kilku kropli naturalnego ekstraktu z waleriany.
- Aplikacja preparatów mikrobiologicznych z efektywnymi mikroorganizmami.
Skutecznym sposobem na neutralizację zapachu jest dodanie mączki bazaltowej w ilości dwóch łyżek na dziesięć litrów roztworu. Drobne cząstki minerałów skutecznie wiążą amoniak i siarkowodór, zapobiegając ich ulatnianiu się do atmosfery. Dodatkowo mączka bazaltowa wzbogaca przygotowywany nawóz w wartościowy krzem, magnez oraz żelazo.
Dobre efekty daje również dodanie do fermentującej cieczy wyciągu z kozłka lekarskiego lub świeżych liści waleriany. Substancje zawarte w tych roślinach wiążą związki zapachowe bez uszczerbku dla zawartości pierwiastków odżywczych. Dzięki temu prostemu zabiegowi dojrzewanie gnojówki przebiega w sposób znacznie mniej uciążliwy dla domowników.
Po czym poznać, że gnojówka z pokrzywy jest gotowa do użycia
Gotowość nawozu z pokrzywy do użycia można łatwo zweryfikować na podstawie prostych obserwacji wizualnych. Najważniejszym objawem zakończenia fermentacji jest całkowity zanik pienienia się cieczy podczas mieszania roztworu. Ustanie wydzielania pęcherzyków gazu świadczy o zrealizowaniu podstawowych przemian biochemicznych w naczyniu.
Kolejnym wskaźnikiem jest zmiana koloru i przejrzystości dojrzewającego preparatu nawozowego. Płyn uzyskuje głęboką, ciemnobrązową lub brunatnozieloną barwę oraz staje się klarowny. Większość rozłożonych liści i łodyg opada na dno pojemnika, tworząc jednolity osad organiczny pod warstwą czystego roztworu nawozowego.
Zapach dojrzałego nawozu ulega wyraźnemu złagodzeniu, tracąc ostrą, amoniakalną nutę na rzecz zapachu przypominającego żyzną ziemię. Gdy roztwór osiągnie ten stan, należy go odcedzić i wykorzystać do zasilania roślin. Zużycie nawozu we właściwym momencie gwarantuje najwyższą dostępność składników mineralnych.
Zasady rozcieńczania nawozu do podlewania doglebowego oraz oprysków dolistnych
Nierozcieńczona gnojówka z pokrzywy wykazuje zbyt wysokie stężenie soli mineralnych, co mogłoby uszkodzic korzenie. Do tradycyjnego podlewania doglebowego stosuje się rozcieńczenie 1:10, mieszając jeden litr nawozu z dziesięcioma litrami czystej wody. Taki roztwór dostarcza odpowiedniej dawki składników odżywczych bez ryzyka wywołania szoku osmotycznego.
Aplikacja dolistna wymaga użycia znacznie większego rozcieńczenia w proporcji 1:20, czyli pół litra płynu na dziesięć litrów wody. Blaszka liściowa jest wrażliwa na stężone kwasy, dlatego łagodniejszy roztwór chroni tkanki przed oparzeniami. Oprysk dolistny umożliwia bardzo szybkie uzupełnienie niedoborów azotu i mikroskładników.
- Przefiltrowanie płynu przez gęste sito przed wlaniem do zbiornika opryskiwacza.
- Stosowanie roztworu 1:10 do zasilania strefy korzeniowej w glebie.
- Wykorzystanie roztworu 1:20 do dokarmiania i ochrony blaszki liściowej.
- Wykonywanie oprysków wczesnym rankiem lub podczas pochmurnej pogody.
Przed wlaniem preparatu do opryskiwacza konieczne jest staranne przefiltrowanie cieczy przez drobną gazę lub gęste sitko. Pozostałe w płynie drobinki tkanek roślinnych mogłyby doprowadzić do zatkania dyszy urządzenia. Dokładnie odcedzony roztwór gwarantuje równomierne rozpylenie nawozu na całej powierzchni koron roślin.
Rośliny warzywne i sadownicze, które najbardziej zyskują na nawożeniu pokrzywą
Nawóz z pokrzywy doskonale sprawdza się w uprawie gatunków o dużym zapotrzebowaniu na azot i potas. Wyjątkowo pozytywnie na dokarmianie reagują pomidory, papryka oraz ogórki, wytwarzając mocne łodygi i obfite kwiaty. Regularne zasilanie tych warzyw przekłada się na wyższe plonowanie oraz lepsze walory smakowe dojrzałych owoców.
Równie dobre efekty uzyskuje się przy nawożeniu warzyw kapustnych, dyniowatych, selera oraz pora. W sadownictwie roztwór z pokrzyw stosuje się do zasilania krzewów owocowych, takich jak maliny, jeżyny, porzeczki i truskawki. Rośliny ozdobne, zwłaszcza róże i byliny, zyskują dzięki niemu zdrowe liście i intensywne wybarwienie.
- Warzywa psiankowate: pomidory, papryka, bakłażany.
- Warzywa dyniowate: ogórki, cukinie, dynie, patisony.
- Warzywa kapustne: kapusta głowiasta, brokuły, kalafior.
- Krzewy owocowe: maliny, porzeczki, truskawki, poziomki.
Dostarczanie biogenów zawartych w pokrzywie przyspiesza rozwój tkanki przewodzącej i rozbudowę systemu korzeniowego. Prawidłowo odżywione rośliny wykazują wyższą tolerancję na stresy środowiskowe, takie jak chłody czy krótkotrwałe susze. Regularne dokarmianie sprzyja również budowaniu naturalnej odporności na porażenia przez patogeny grzybowe.
Rośliny, których pod żadnym pozorem nie należy nawozić preparatem z pokrzywy
Nawóz z pokrzyw nie jest uniwersalnym środkiem dla wszystkich upraw ogrodowych i może niektórym gatunkom zaszkodzić. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest stosowanie gnojówki w uprawie roślin motylkowych, do których należą fasola, groch i bób. Gatunki te żyją w symbiozie z bakteriami brodawkowymi samoczynnie wiążącymi azot atmosferyczny.
Dopływ dodatkowego azotu z pokrzywy powoduje u roślin strączkowych zahamowanie rozwoju mikroflory korzeniowej i nadmierny wzrost liści kosztem kwiatów. Nie zaleca się także nawożenia warzyw cebulowych, takich jak cebula i czosnek. Nadmiar azotu u tych gatunków sprzyja gniciu i obniża trwałość przechowywania.
Należy unikać również nawożenia roślin kwasolubnych, takich jak borówka amerykańska, azalie, rhododendrony oraz wrzosy. Gnojówka z pokrzyw ma odczyn neutralny lub lekko zasadowy, przez co podnosi pH podłoża. Podwyższenie odczynu gleby uniemożliwia roślinom wrzosowatym pobieranie składników pokarmowych, prowadząc do ich powolnego zamierania.
Jak stosować nawóz z pokrzywy jako naturalny środek ochrony roślin
Pokrzywa zwyczajna stanowi cenny surowiec do wytwarzania ekologicznych preparatów ochronnych dla roślin uprawnych. Zawarte w jej tkankach kwasy organiczne oraz substancje czynne wykazują działanie odstraszające i biobójcze na szkodniki. Przygotowanie świeżego wyciągu bez fermentacji pozwala na szybką redukcję populacji mszyc, przędziorków oraz gąsienic.
Wyciąg z pokrzywy przygotowuje się poprzez zalanie świeżych roślin wodą na zaledwie dwadzieścia cztery godziny. Taki nierozcieńczony preparat stosuje się do opryskiwania roślin zaatakowanych przez mszyce. Związki drażniące zawarte w wyciągu niszczą delikatne powłoki ciał owadów, ograniczając ich liczebność bez użycia chemicznych pestycydów.
- Wyciąg 24-godzinny: szybki oprysk przeciw mszycom i przędziorkom.
- Wywar gotowany: profilaktyczna ochrona przed chorobami grzybowymi.
- Sfermentowana gnojówka 1:20: wzmacnianie mechanicznych barier liści.
Wywar uzyskiwany przez krótkie gotowanie moczonych pokrzyw wykazuje silne właściwości grzybobójcze i zapobiegawcze. Regularne opryskiwanie wywarem chroni pomidory oraz ziemniaki przed zarazą ziemniaczaną i mączniakiem. Krzemionka wnikająca w strukturę blaszki liściowej tworzy powłokę utrudniającą kiełkowanie zarodników grzybów chorobotwórczych.
Częstotliwość i optymalne terminy aplikowania gnojówki w sezonie wegetacyjnym
Stosowanie nawozu z pokrzywy powinno być ściśle dostosowane do rytmu wzrostu roślin oraz pory roku. Pierwszą aplikację wykonuje się wiosną, gdy ruszają procesy wegetacyjne i rośliny potrzebują dużej ilości azotu. W okresie intensywnego przyrostu od maja do lipca nawóz podaje się regularnie co dwa tygodnie.
Podczas podlewania należy kierować roztwór bezpośrednio na wcześniej zwilżoną glebę wokół systemu korzeniowego. Aplikacja nawozu na suchą glebę może wywołać szok osmotyczny i doprowadzić do uszkodzenia delikatnych włośników korzeniowych. Najlepiej wykonywać zabieg po opadach deszczu lub popołudniowym nawodnieniu grządek czystą wodą.
Ostatecznym terminem zakończenia stosowania gnojówki z pokrzywy jest koniec lipca lub początek sierpnia. Późniejsze podawanie azotu stymuluje rośliny do ciągłego wzrostu, co uniemożliwia drewnienie pędów przed zimą. Wytworzenie delikatnych tkanek pod koniec lata drastycznie obniża mrozoodporność krzewów i drzew owocowych.
Przechowywanie gotowego nawozu oraz wykorzystanie pozostałych resztek roślinnych
Gotową gnojówkę z pokrzywy można przechowywać przez dłuższy czas bez utraty jej właściwości odżywczych. Przelany do szczelnych kanistrów plastikowych roztwór należy umieścić w chłodnym i zacienionym pomieszczeniu. Warto od czasu do czasu uchylić pojemnik, aby umożliwić ujście resztkowym gazom zbierającym się pod pokrywą.
Pozostały na dnie naczynia osad organiczny z rozłożonych pokrzyw stanowi cenne źródło biomasy. Nie należy go wyrzucać, lecz przenieść na pryzmę kompostową, gdzie zadziała jako naturalny aktywator fermentacji. Osad przyspiesza rozkład innych odpadów ogrodowych, wzbogacając powstający kompost w cenne mikroelementy oraz substancje próchniczne.
Resztki roślinne można również wykorzystać do ściółkowania podłoża pod krzewami owocowymi lub warzywami. Ściółka z pokrzyw ogranicza parowanie wody z gleby, hamuje rozwój chwastów i powoli uwalnia pozostałe składniki mineralne. Jest to doskonały przykład wykorzystania materii organicznej w pełnym obiegu zamkniętym.
Błędy popełniane podczas produkcji i stosowania płynnego nawozu z pokrzyw
Powszechnym błędem przy wyrobie nawozu jest użycie pokrzyw w okresie kwitnienia lub wykształcania nasion. Nasiona nie ulegają całkowitemu rozkładowi podczas fermentacji i po podlaniu grządek mogą masowo kiełkować w uprawach. Poważnym niedociągnięciem jest także używanie naczyń metalowych, wchodzących w niekorzystne reakcje chemiczne z kwasami.
- Pozyskiwanie surowca z nasionami powodujące zachwaszczenie upraw.
- Fermentacja w pojemnikach ze stali ocynkowanej lub żelaza.
- Podlewanie roślin nierozcieńczonym preparatem nawozowym.
- Brak natleniania cieczy poprzez zaniechanie codziennego mieszania.
Częstym uchybieniem jest również stosowanie nawozu bez odpowiedniego rozcieńczenia z wodą. Wlewana bezpośrednio gnojówka wywołuje oparzenia chemiczne korzeni oraz zaburza równowagę jonową w podłożu. Błędem jest także umieszczanie pojemnika fermentacyjnego w mocno nasłonecznionym miejscu, co prowadzi do przegrzania nastawu i obumarcia bakterii.
Zaniechanie regularnego mieszania roztworu sprzyja powstawaniu beztlenowych procesów gnilnych, które pogarszają jakość nawozu i wzmagają odrażający zapach. Prawidłowy rozwój mikrobiologiczny wymaga ciągłego dopływu tlenu do cieczy. Unikanie tych prosto zdefiniowanych błędów zapewnia uzyskanie bezpiecznego preparatu biologicznego o wysokiej wartości odżywczej.
Porównanie wartości gnojówki z pokrzywy z innymi nawozami organicznymi
Gnojówka z pokrzywy wyróżnia się na tle innych preparatów roślinnych wysoką zawartością łatwo dostępnego azotu. W porównaniu z gnojówką ze skrzypu polnego silniej pobudza rośliny do wzrostu wegetatywnego. Skrzyp wykazuje jednak wyższe stężenie krzemionki, przez co lepiej sprawdza się jako środek zapobiegający chorobom grzybowym.
Połączenie pokrzywy z żywokostem lekarskim w jednym nastawie pozwala uzyskać wysoce zrównoważony nawóz organiczny. Pokrzywa dostarcza dużej dawki azotu niezbędnego wiosną, natomiast żywokost wnosi znaczne ilości potasu potrzebnego w fazie zawiązywania owoców. Łączenie obu surowców gwarantuje kompleksowe zaopatrzenie roślin we wszystkie kluczowe biogeny.
W odniesieniu do obornika zwierzęcego, nawóz z pokrzyw działa znacznie szybciej i nie niesie ryzyka skażenia gleby patogenami. Płynna postać ułatwia precyzyjną aplikację doglebową oraz błyskawiczne wchłanianie składników. Jest to idealne rozwiązanie dla ogrodników poszukujących skondensowanych nawozów pochodzenia roślinnego o pewnym składzie.
Wpływ stosowania nawozu z pokrzyw na mikrobiom gleby i ochronę środowiska
Stosowanie gnojówki z pokrzywy stymuluje aktywność biologiczną podłoża i sprzyja namnażaniu się pożytecznych mikroorganizmów. Substraty organiczne zawarte w roztworze stanowią doskonałą pożywkę dla bakterii glebowych oraz grzybów mikoryzowych. Zwiększa się również populacja dżdżownic, które spulchniają glebę i przyczyniają się do powstawania trwałej struktury gruzełkowej.
Zastąpienie sztucznych nawozów mineralnych preparatami z pokrzyw wpisuje się w zasady zrównoważonego ogrodnictwa ekologicznego. Stosowanie biologicznych wyciągów zapobiega kumulacji soli w glebie oraz zapobiega wymywaniu azotanów do wód gruntowych. Wykorzystanie lokalnie występujących surowców eliminuje potrzebę zakupu gotowych preparatów chemicznych i obniża ślad węglowy.
Wykorzystanie naturalnych właściwości pokrzyw sprzyja budowaniu bioróżnorodności i równowagi biologicznej w ogrodzie. Odpowiednio odżywione rośliny wytwarzają mechanizmy obronne, zmniejszając zapotrzebowanie na syntetyczną ochronę chemiczną. Dbanie o glebę za pomocą organicznych nawozów gwarantuje uzyskanie zdrowych plonów przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska naturalnego.