Ściółka ze skoszonej trawy to darmowy i wysoce efektywny nawóz organiczny, który chroni glebę przed wysychaniem, poprawia jej strukturę oraz hamuje rozwój chwastów. Aby przygotować bezpieczny materiał, świeżo skoszoną trawę należy rozłożyć cienką warstwą w nasłonecznionym miejscu i podsuszyć przez 24 do 48 godzin. Przygotowaną, półsuchą masę układa się wokół roślin warstwą o grubości od 2 do 5 centymetrów.
Dlaczego skoszona trawa jest idealnym materiałem do ściółkowania
Skoszona trawa stanowi wyjątkowo wartościowy surowiec w każdym ogrodzie, będąc naturalnym źródłem podstawowych pierwiastków odżywczych. Zawiera znaczne ilości azotu, potasu, fosforu oraz mikroelementów niezbędnych do prawidłowego wzrostu roślin. W procesie stopniowego rozkładu surowiec ten uwalnia składniki pokarmowe bezpośrednio do gleby, co pozwala na znaczne ograniczenie stosowania sztucznych nawozów mineralnych w przydomowej uprawie.
Wykorzystanie pokosu poprawia parametry fizykochemiczne gleby, zwiększając jej zdolność do zatrzymywania wody oraz składników pokarmowych. Drobna struktura trawy pozwala na utworzenie jednolitej, przepuszczalnej powłoki, która skutecznie chroni podłoże przed erozją wietrzną oraz wypłukiwaniem minerałów podczas ulewnych opadów. Ponadto materia organiczna stanowi pokarm dla pożytecznych organizmów glebowych, w tym dżdżownic i bakterii.
Dodatkowo ściółkowanie trawnikiem wpisuje się w zasady ekologicznego ogrodnictwa zamkniętego obiegu. Odpady powstające podczas pielęgnacji murawy powracają do podłoża w formie cennej próchnicy, zasilając warzywa oraz krzewy ozdobne. Dzięki temu eliminujemy potrzebę wywożenia odpadów zielonych z posesji, zmniejszając koszty utrzymania terenu i ślad węglowy gospodarstwa domowego.
Zalety stosowania ściółki z pokosu w ogrodzie
Regularne stosowanie ściółki z pokosu trawnikowego przynosi szeroki wachlarz korzyści agrotechnicznych, które bezpośrednio przekładają się na zdrowotność uprawianych roślin. Ściółka tworzy skuteczną barierę termoizolacyjną, zabezpieczając system korzeniowy przed gwałtownymi skokami temperatur oraz nadmiernym nagrzewaniem gleby w trakcie letnich upałów. Ograniczenie parowania wody pozwala zmniejszyć częstotliwość podlewania nawet o połowę.
- Ograniczenie parowania wody z powierzchni podłoża i utrzymanie stałej wilgotności gleby.
- Skuteczne tłumienie kiełkowania oraz wzrostu uciążliwych chwastów jednorocznych i wieloletnich.
- Zwiększenie aktywności biologicznej gleby oraz intensywny rozwój pożytecznej mikroflory.
- Dostarczanie łatwo przyswajalnego azotu organicznego w okresie intensywnego przyrostu biomasy.
- Ochrona powierzchni gleby przed stwardnieniem, zasoleniem oraz tworzeniem się nieprzepuszczalnej skorupy.
Ponadto ściółkowanie trawą wspiera gospodarkę cyrkularną w przydomowym ogrodzie, eliminując problem kłopotliwego odpadu po koszeniu trawnika. Przekształcenie zielonej masy w wartościową osłonę glebową pozwala zaoszczędzić fundusze przeznaczane dotychczas na zakup gotowej kory sosnowej lub mat ogrodniczych. Jest to rozwiązanie całkowicie ekologiczne i bezkosztowe, dostosowane do potrzeb większości przydomowych upraw.
Warto również zauważyć, że ściółka ze skoszonej trawy charakteryzuje się dużą elastycznością zastosowania. Można ją bezpiecznie układać zarówno na wąskich zagonach warzywnych, jak i w szerokich międzyrzędziach czy na podłożu wokół drzew owocowych. Dzięki swojej drobnej strukturze łatwo dopasowuje się do ukształtowania terenu, nie utrudniając prowadzenia prac pielęgnacyjnych.
Kiedy skoszona trawa nie nadaje się do ściółkowania
Mimo licznych zalet, nie każdy materiał pozyskany z trawnika nadaje się do bezpośredniego wykorzystania na zagonach ogrodowych. Zastosowanie nieodpowiednio wyselekcjonowanej trawy może doprowadzić do wprowadzenia patogenów lub substancji szkodliwych dla uprawianych warzyw i roślin ozdobnych. Należy precyzyjnie ocenić stan fitosanitarny pokosu przed jego wyłożeniem pod wrażliwe gatunki.
Trawa po opryskach chemicznych
Trawa pochodząca z trawników traktowanych niedawno selektywnymi herbicydami lub preparatami chwastobójczymi nie może być stosowana jako ściółka. Pozostałości środków chemicznych mogą utrzymywać się w źdźbłach przez długi czas, wywierając negatywny wpływ na rośliny uprawne. Szczególnie wrażliwe na śladowe ilości herbicydów są pomidory, papryka oraz rośliny strączkowe, u których dochodzi do deformacji liści.
Trawa z nasionami chwastów
Jeżeli trawnik został skoszony zbyt późno, gdy chwasty zdążyły wykształcić i rozsypać nasiona, taki materiał nie nadaje się do ściółkowania. Wymieszanie nasion mniszka lekarskiego, chwastnicy jednostronnej czy wiechliny rocznej ze ściółką doprowadzi do masowego zachwaszczenia zagonów. Taki pokos najlepiej przekierować do pryzmy kompostowej, gdzie wysoka temperatura unieszkodliwi nasiona.
Trawa porażona chorobami grzybowymi
Pokos pochodzący z trawnika, na którym zaobserwowano objawy chorób grzybowych, takich jak plamistość liści, rdzewienie czy pleśń śniegowa, stanowi poważne zagrożenie dla ogrodnictwa. Zarodniki grzybów obecne na źdźbłach trawy mogą łatwo przenieść się na sąsiadujące uprawy warzywne oraz rośliny ozdobne. Taki materiał należy bezwzględnie usunąć poza obszar uprawny.
Właściwe przygotowanie trawy krok po kroku
Proces przygotowania ściółki ze skoszonej trawy wymaga przestrzegania określonych zasad agrotechnicznych, które zapobiegają procesom gnilnym. Prawidłowa obróbka pokosu decyduje o jego właściwościach fizycznych oraz bezpieczeństwie mikrobiologicznym dla chronionych roślin. Całość procedury można podzielić na kilka kluczowych etapów wykonawczych, od momentu koszenia po suszenie.
Koszenie i zbieranie materiału
Trawnik należy kosić w suchy dzień, po całkowitym ustąpieniu porannej rosy, używając kosiarki z ostrymi nożami i pojemnym koszem. Suchy materiał jest znacznie łatwiejszy w dalszym przetwarzaniu i nie zbija się w ciężkie, wilgotne grudki. Warto zadbać, aby ścinana trawa miała optymalną wysokość, co ułatwi jej późniejsze równomierne rozsypanie.
Weryfikacja jakości pokosu
Po zebraniu trawy należy skontrolować jej czystość, usuwając przypadkowe kamienie, gałęzie oraz porażone chorobami części roślin. Należy również upewnić się, że w pokosie nie ma zbyt dużej ilości ściętego mchu lub twardych pędów chwastów trwałych. Czysty i jednolicie rozdrobniony surowiec gwarantuje równomierny proces schnięcia oraz estetyczny wygląd zagonów.
Podsuszanie i mieszanie trawy
Zebrany surowiec rozkłada się płasko w słonecznym, przewietrzanym miejscu, rozbijając ewentualne zbite kępy za pomocą grabi. Podczas przebywania na słońcu trawę należy przemieszać co najmniej dwa razy, aby zapewnić równomierną utratę wilgoci z niższych warstw. Proces ten trwa zazwyczaj od doby do dwóch dni, zależnie od pogody.
Znaczenie procesu podsuszania skoszonego materiału
Podsuszanie jest najważniejszym etapem przygotowania trawy do ściółkowania, decydującym o powodzeniu całego zabiegu pielęgnacyjnego. Świeżo ścięta trawa zawiera bardzo dużą ilość wody oraz azotu, co w warunkach ograniczonego dostępu powietrza prowadzi do błyskawicznej fermentacji beztlenowej. Zjawisko to objawia się gwałtownym wzrostem temperatury wewnątrz masy trawy oraz uwalnianiem nieprzyjemnego zapachu.
Aby zapobiec zagrzewaniu się ściółki, pokos należy rozsypać cienką warstwą na płaskiej powierzchni, na przykład na plandece lub suchym podłożu. Trawę pozostawia się na słońcu na okres od 24 do 48 godzin, mieszając ją kilkukrotnie grabiami. Dobrze podsuszony materiał traci znaczne ilości wilgoci, staje się lekki, lekko szeleszczący i zmienia barwę na jasnozieloną lub słomkową.
Proces suszenia wpływa również na redukcję objętości materiału, ułatwiając jego precyzyjne dawkowanie na zagonach i rabatach. Podsuszona trawa tworzy luźniejszą powłokę, która nie zbija się pod wpływem opadów atmosferycznych, zachowując stabilną przepuszczalność powietrzną. Dzięki temu korzenie ściółkowanych roślin mają stały dostęp do tlenu niezbędnego w procesach oddechowych.
Jak prawidłowo nakładać ściółkę na zagonach
Aplikacja przygotowanej ściółki powinna odbywać się na uprzednio dokładnie odchwaszczonej i umiarkowanie wilgotnej glebie. Przed rozłożeniem trawy warto spulchnić wierzchnią warstwę podłoża, co ułatwi wymianę gazową oraz podsiąkanie wody. Ściółkę rozkłada się równomiernie wokół roślin, używając rąk lub małych grabek ogrodniczych, unikając tworzenia zbyt zwięzłych grudek materiału.
Podczas nakładania trawy kluczowe jest zachowanie bezpiecznego odstępu od łodyg, pni oraz szyjek korzeniowych uprawianych roślin. Bezpośredni kontakt wilgotnej ściółki z tkankami roślinnymi może prowadzić do odparzeń, gnicia oraz ułatwiać wnikanie grzybów chorobotwórczych. Zaleca się pozostawienie wolnego promienia o szerokości od 3 do 5 centymetrów wokół każdej rośliny.
Zabieg wyścielania zagonów najlepiej wykonywać w bezwietrzne dni, aby zapobiec rozwiewaniu lekkiego, podsuszonego materiału. Po ułożeniu warstwy trawy warto delikatnie docisnąć ją do gleby dłońmi lub lekko zrosić wodą, co zstabilizuje osłonę. Należy jednak pamiętać, aby nie polewać ściółki zbyt obficie bezpośrednio po aplikacji.
Grubość warstwy ściółki a ryzyko gnicia i zagrzewania
Dobór odpowiedniej grubości warstwy ściółkowej jest decydujący dla utrzymania właściwej cyrkulacji powietrza w obrębie podłoża. Zbyt gruba warstwa trawy tworzy nieprzepuszczalną skorupę, która uniemożliwia dopływ tlenu do korzeni i sprzyja powstawaniu procesów gnilnych. Z kolei zbyt cienka warstwa nie spełnia swojej funkcji ochronnej przed parowaniem wody.
- Dla trawy świeżej (stosowanej wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach): warstwa od 1 do 2 centymetrów.
- Dla trawy podsuszonej (zalecany standard agrotechniczny): warstwa od 3 do 5 centymetrów.
- Dla mieszanek trawy z materiałem zdrewniałym lub słomą: warstwa od 5 do 7 centymetrów.
Przekroczenie zalecanej grubości 5 centymetrów w przypadku czystej trawy prowadzi do powstania filcu, który uniemożliwia wsiąkanie wody deszczowej. Woda zatrzymuje się na powierzchni ściółki i szybko wyparowuje, nie docierając do strefy korzeniowej roślin. Regularna kontrola grubości i struktury warstwy osłonowej gwarantuje optymalne warunki wilgotnościowe dla gleby.
Grubość ułożonej warstwy ulega naturalnemu zmniejszeniu w miarę upływu czasu i rozkładu materii organicznej. Należy obserwować tempo osiadania ściółki i dostosowywać częstotliwość jej dokładania do indywidualnych potrzeb danego gatunku roślin. Zachowanie umiaru jest podstawową zasadą zapobiegającą uszkodzeniom korzeni.
Ściółkowanie skoszoną trawą w warzywniku
Warzywnik jest miejscem, w którym ściółkowanie trawą przynosi najbardziej spektakularne rezultaty produkcyjne i jakościowe. Szybko rosnące warzywa mają wysokie zapotrzebowanie na wilgoć oraz składniki odżywcze, które są stopniowo uwalniane z rozkładającego się pokosu. Dodatkowo ściółka zapobiega zabrudzeniu dojrzewających owoców i liści ziemią podczas podlewania lub opadów.
Doskonałe efekty uzyskuje się przy ściółkowaniu pomidorów, papryki, ogórków, cukinii oraz roślin kapustnych. Gatunki te wykazują dużą tolerancję na obecność azotu uwalnianego z trawy i reagują silnym wzrostem vegetative-generatywnym. W przypadku warzyw korzeniowych, takich jak marchew czy pietruszka, należy stosować cieńszą warstwę podsuszonego materiału, aby nie ograniczać dostępu światła siewkom.
W uprawie warzyw liściowych, takich jak sałata czy szpinak, ściółkowanie trawą tworzy czystą powłokę odseparowującą liście od podłoża. Zapobiega to powstawaniu gnicia odściółkowego oraz redukuje ryzyko porażenia roślin przez patogeny odglebowe. Ułatwia to również późniejsze zbiory i przygotowanie warzyw do spożycia.
Zastosowanie ściółki pod krzewami i drzewami owocowymi
Ściółkowanie podłoża w sadzie i jagodniku za pomocą skoszonej trawy ułatwia utrzymanie czystości pod koronami drzew i krzewów. Powierzchnia gleby przykryta pokosem zatrzymuje cenną wilgoć w strefie płytkiego systemu korzeniowego borówek, malin czy agrestu. Zmniejsza to zapotrzebowanie na sztuczne nawadnianie w okresach długotrwałej suszy letniej.
W przypadku drzew owocowych ściółkę można układać w postaci szerokich pierścieni wokół pnia, odpowiadających zasięgowi korony. Materiał ten rozkłada się wolniej ze względu na specyficzny mikroklimat panujący pod drzewami, stanowiąc stałe źródło materii organicznej. Należy jednak pamiętać o odsuwaniu trawy od pni drzew na odległość co najmniej 10 centymetrów.
Zastosowanie trawy w uprawie krzewów owocowych stymuluje rozwój mikoryzy, która poprawia pobieranie wody i soli mineralnych. Ponadto ściółka chroni spadające owoce przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz zanieczyszczeniem glebą. Jest to szczególnie wartościowe w uprawie truskawek, poziomek oraz nisko plonujących odmian agrestu.
Wpływ trawy na bilans azotu i zakwaszenie gleby
Skoszona trawa charakteryzuje się bardzo wąskim stosunkiem węgla do azotu, co czyni ją materiałem bogatym w azot organiczny. W początkowej fazie rozkładu mikroorganizmy glebowe intensywnie zużywają ten pierwiastek, a następnie uwalniają go w postaci łatwo przyswajalnej dla roślin. Zjawisko to wzbogaca podłoże, jednak nieodpowiednio stosowana trawa może powodować zakłócenia w bilansie.
Wbrew obiegowym opiniom, świeża ściółka z trawy nie powoduje trwałego zakwaszenia gleby w stopniu zagrażającym większości roślin uprawnych. Odczyn rozkładającej się masy trawnikowej jest zbliżony do obojętnego lub lekko kwaśnego, a powstające kwasy organiczne szybko ulegają dalszej mineralizacji. Jeśli zachodzi potrzeba podniesienia pH gleby, trawę warto wymieszać z niewielką ilością mączki bazaltowej.
Aby uniknąć ewentualnego ograniczenia dostępności azotu w początkowym okresie rozkładu, ściółkę można wzbogacić kompostem. Zapewnia to zrównoważony bilans pokarmowy i zapobiega objawom chlorozy na młodych liściach. Prawidłowo prowadzony proces ściółkowania optymalizuje odczyn gleby i sprzyja powstawaniu trwałych związków próchnicznych.
Ściółkowanie trawy w uprawie roślin ozdobnych
Wykorzystanie pokosu na rabatach ozdobnych wymaga starannego przemyślenia pod kątem estetyki oraz wymagań konkretnych gatunków. Podsuszona trawa ma neutralną, słomkową barwę, która dobrze komponuje się z zielenią bylin i krzewów ozdobnych. Należy jednak nakładać ją precyzyjnie, aby drobne źdźbła nie zanieczyszczały liści oraz kwiatostanów niższych roślin ozdobnych.
Ściółka z trawy sprawdzi się doskonale pod wysokie byliny, takie jak dzielżany, floksy czy ostróżki, które potrzebują stale wilgotnego podłoża. Unikać należy stosowania suchej trawy wokół roślin wybitnie sucholubnych, na przykład rozchodników czy lawendy. Dla poprawy wyglądu rabat ozdobnych, trawę można przykryć cienką warstwą bardziej dekoracyjnej kory sosnowej lub zrębków.
W uprawie rocznych roślin kwitnących podsuszona trawa przyspiesza rozwój pąków dzięki stałemu zasilaniu w substancje odżywcze. Chroni też delikatne pędy przed złamaniem pod wpływem odbijających się od ziemi kropli deszczu. Zachowanie ładu na rabacie wymaga jednak regularnego przycinania brzegów ściółkowanej strefy.
Zapobieganie rozwojowi pleśni i patogenów grzybowych
Nieprawidłowe przechowywanie i nakładanie trawy może prowadzić do rozwoju groźnych pleśni oraz grzybów patogenicznych, takich jak szara pleśń. Główną przyczyną problemów jest zbyt wysoka wilgotność pokosu połączona z brakiem cyrkulacji powietrza w zbyt grubej warstwie. Porażona ściółka staje się źródłem zarodników grzybowych zagrażających sąsiadującym roślinom uprawnym.
Aby skutecznie zapobiegać procesom pleśnienia, należy bezwzględnie stosować zasadę podsuszania trawy przed jej wyłożeniem na zagonach. W przypadku wystąpienia białego nalotu lub oznak pleśni na ułożonej ściółce, należy ją wzruszyć grabiami w celu napowietrzenia. Jeśli problem nie ustępuje, skażony fragment ściółki należy usunąć i zastąpić świeżym, dobrze wysuszonym materiałem.
Pomocnym zabiegiem profilaktycznym jest opryskiwanie ściółki preparatami zawierającymi pożyteczne mikroorganizmy lub wyciągi z czosnku i skrzypu polnego. Naturalne biopreparaty hamują rozwój flory grzybowej, jednocześnie przyspieszając bezpieczny rozkład materii organicznej. Dbanie o higienę narzędzi ogrodniczych dodatkowo ogranicza ryzyko transmisji patogenów.
Jak łączyć trawę z innymi materiałami organicznymi
Łączenie skoszonej trawy z innymi materiałami organicznymi jest świetną agrotechnicznie metodą na stworzenie idealnej ściółki o zrównoważonym składzie. Trawa dostarcza szybko rozkładającego się azotu, natomiast materiały zdrewniałe wnoszą węgiel strukturalny. Mieszanie tych komponentów zapobiega zbiciu się trawy i znacząco poprawia przepuszczalność powietrzną całej warstwy osłonowej.
- Mieszanie trawy z trocinami lub wiórami drewnianymi w proporcji objętościowej jeden do jednego.
- Łączenie podsuszonej trawy z rozdrobnioną słomą lub suchymi liśćmi drzew liściastych.
- Dodawanie igliwia sosnowego do trawy przy ściółkowaniu roślin kwasolubnych, takich jak borówki.
- Wzbogacanie ściółki z trawy dobrze rozłożonym kompostem lub dojrzałym obornikiem.
Połączenie trawy ze słomą lub zrębkami wydłuża czas rozkładu ściółki, co ogranicza konieczność jej częstego uzupełniania w trakcie sezonu wegetacyjnego. Taka kompozycja materiałowa lepiej chroni podłoże przed zagęszczaniem pod wpływem deszczu oraz zachowuje doskonałą sprężystość. Zróżnicowana struktura sprzyja również rozwojowi bogatszej mikroflory glebowej.
Stosowanie mieszanek materiałowych pozwala na precyzyjne dostosowanie parametrów ściółki do wymagań konkretnych grup roślin. Kompozycje z przewagą trawy sprawdzają się przy warzywach o dużym zapotrzebowaniu na azot, natomiast mieszanki ze zrębkami są idealne pod krzewy owocowe. Elastyczność ta ułatwia racjonalne gospodarowanie zasobami ogrodu.
Rozkład ściółki i uzupełnianie braków w sezonie
Ściółka ze skoszonej trawy ulega stosunkowo szybkiemu rozkładowi biologicznemu pod wpływem wilgoci, temperatury i działania mikroorganizmów. W okresie letnim warstwa o grubości 5 centymetrów może ulec niemal całkowitej mineralizacji w ciągu 4 do 6 tygodni. Szybki rozkład oznacza intensywne uwalnianie składników odżywczych, ale wymaga regularnego uzupełniania materiału.
Nową porcję podsuszonej trawy należy dokładać sukcesywnie po każdym kolejnym koszeniu trawnika, wyrównując powstałe ubytki. Podczas uzupełniania ściółki warto delikatnie wzruszyć starą warstwę, aby zapobiec powstawaniu zbitych warstw rozdzielonych fuzją organiczną. Systematyczna pielęgnacja gwarantuje ciągłość osłony glebowej oraz stałe zasilanie podłoża w próchnicę od wiosny do jesieni.
Pod koniec sezonu wegetacyjnego pozostałości rozłożonej ściółki można przekopać z wierzchnią warstwą gleby podczas orek jesiennych. Przekształcona w próchnicę masa trawnikowa poprawi strukturę podłoża przed nadejściem zimy, zwiększając jego żyzność na kolejny rok. Jest to prosty sposób na darmową poprawę jakości gleby ogrodowej.
Błędy najczęściej popełniane podczas ściółkowania trawą
Mimo że proces ściółkowania jest prosty, wielu ogrodników popełnia podstawowe błędy ograniczające skuteczność tego zabiegu. Najczęstszą pomyłką jest wyścielanie zagonów grubą warstwą świeżej, mokrej trawy prosto z kosza kosiarki. Prowadzi to do natychmiastowego zagrzewania się masy, wydzielania amoniaku oraz wypalania delikatnych pędów roślin uprawnych.
Innym powszechnym błędem jest układanie ściółki zbyt blisko łodyg roślin oraz pni drzew, co sprzyja rozwojowi chorób kory i korzeni. Ogrodnicy często zapominają także o konieczności wstępnego odchwaszczenia gleby przed wyłożeniem trawy. Ściółkowanie na nieprzygotowane podłoże nie zniszczy chwastów wieloletnich, takich jak perz czy podagrycznik, które łatwo przerosną warstwę osłonową.
Niekorzystne jest również stosowanie trawy na glebach stale podmokłych i ciężkich, gdzie ściółka potęguje brak dostępu powietrza. Przesadne zagęszczenie materiału uniemożliwi odparowanie nadmiaru wilgoci, sprzyjając gniciu korzeni. Unikanie wymienionych błędów pozwala w pełni wykorzystać potencjał agrotechniczny skoszonej trawy.
Przechowywanie i zagospodarowanie nadmiaru pokosu
Często ilość pokosu uzyskiwanego po koszeniu dużego trawnika przewyższa aktualne zapotrzebowanie na ściółkę w ogrodzie. Nadmiar trawy nie powinien być składowany w zbitych pryzmach, gdyż ulegnie bezpowrotnemu zniszczeniu w procesach gnilnych. Właściwe gospodarowanie nadwyżką materiału pozwala na jego efektywne wykorzystanie w późniejszym terminie.
Najlepszym sposobem na zagospodarowanie nadmiaru ściółki jest przekierowanie jej do kompostownika i układanie warstwami na przemian z materiałem suchym. Trawę można również całkowicie wysuszyć na sianko, które po spakowaniu w przepuszczalne worki nadaje się do przechowywania. Wysuszony materiał stanowi znakomity zapas ściółkowy na wczesną wiosnę, zanim trawnik rozpocznie intensywny wzrost.
Alternatywnym rozwiązaniem jest wykorzystanie nadwyżki trawy do tworzenia podwyższonych grządek w metodzie ogrodnictwa warstwowego. Pokos umieszczony w niższych warstwach grządki ulega powolnemu rozkładowi, wydzielając ciepło i zasilając uprawy w składniki pokarmowe przez kilka sezonów. Umożliwia to optymalne zagospodarowanie każdej ilości zielonej masy.